VĂN HÓA ONLINE - ĐIỂM NÓNG - THỨ SÁU 26 SEP 2025
‘Bomb Lady' Dương Nguyệt Ánh: Từ thuyền nhân đến ‘nữ hoàng' Ngũ Giác Đài. 20 năm ở Afghanistan: Cuộc chiến dài nhất của Mỹ
VĂN HÓA ONLINE
26/9/2025
* TT Trump: ‘Nếu Taliban không trao lại căn cứ không quân Bagram cho Mỹ, những điều nghiêm trọng sẽ diễn ra’
*
BBC 26/9/2025
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cvg498pznzdo
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương/BBC. Khoa học gia Dương Nguyệt Ánh đã lãnh đạo đội ngũ khoa học gia gần 100 người chế tạo ra quả bom áp nhiệt BLU-118/B
Thứ Ba ngày 11/9/2001, có 19 kẻ khủng bố Al-Qaeda đã cướp bốn máy bay thương mại tấn công hàng loạt địa điểm mang tính biểu tượng của nước Mỹ. Trong 102 phút, gần 3.000 người đã thiệt mạng.
Một tháng sau đó, khoa học gia gốc Việt Dương Nguyệt Ánh nhận được điện thoại từ Lầu Năm Góc, yêu cầu rút ngắn chương trình chế tạo một loại chất nổ mới là bom áp nhiệt (thermobaric) dự kiến kéo dài 5 năm thành "làm ngay, làm gấp".
"Tổng thống George W. Bush khi đó quyết định phải đem quân Mỹ vào A Phú Hãn [Afghanistan] ngay lập tức để diệt khủng bố," bà Ánh, người được biết với danh xưng The Bomb Lady (Quý bà Bom), vào thời điểm ấy giữ vai trò lãnh đạo tất cả những chương trình nghiên cứu và chế tạo chất nổ cho Hải quân Mỹ, nhớ lại.
"Chúng tôi, cả toán khoa học gia đều hiểu rằng một khi mình phải đốt giai đoạn từ một chương trình 5 năm xuống còn vài tuần hay vài tháng thì đó là một sự mạo hiểm và xác suất thành công sẽ rất thấp," bà Ánh nói với BBC News Tiếng Việt.
"Nhưng khi nghĩ đến bao nhiêu dân Mỹ đã chết oan trong vụ 11/9, rồi bao nhiêu xương máu lính Mỹ sắp sửa phải đổ ra ở A Phú Hãn thì tất cả chúng tôi đều quyết tâm phải làm cho bằng được."
Kết quả là chỉ trong vòng 67 ngày, bà Ánh cùng đội ngũ khoa học gia đã chế tạo ra 11 quả bom áp nhiệt đầu tiên BLU-118/B, được Không quân Mỹ sử dụng để xuyên sâu vào những không gian chật hẹp như hệ thống đường hầm dưới lòng đất mà Al-Qaeda trấn đóng ở Afghanistan.
Đến tháng 6/2025, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh thả 14 quả bom xuyên boongke GBU-57 vào ba cơ sở hạt nhân ở Iran, tên tuổi bà Dương Nguyệt Ánh lại được xướng lên.
Mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng bà là tác giả của loại bom xuyên phá mà Mỹ vừa thả xuống Iran và bà đã được Tổng thống Trump tham vấn trước khi ra lệnh tấn công Iran.
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, bà Ánh nói rằng loại bom Mỹ thả xuống Iran không phải là công trình của bà.
Song bà cho biết cả ba chất nổ, bao gồm hai loại dùng trong bom GBU-57 là AFX-757 của Không quân, PBXN-114 của Hải quân Mỹ và PBXN-113 dùng trong loại bom áp nhiệt BLU-118/B của bà, có cùng xuất xứ.
"Đó là chương trình nghiên cứu chế tạo một loại chất nổ không nhạy mới và vẫn có công suất cao, được đề xướng bởi các khoa học gia Hải quân từ đầu thập niên 90," bà cho biết.
"Đến cuối thập niên 90, khi trở thành người lãnh đạo tất cả các chương trình chế tạo chất nổ cho Hải quân thì tôi đã có cơ hội để kiện toàn cái kỹ thuật đó."
Hiểu một cách nôm na, đó là kỹ thuật làm sao để chất nổ bên trong quả bom không quá nhậy để có thể chịu đựng được mọi va chạm mà không phát nổ quá sớm khi quả bom còn phải xuyên qua hết các lớp đá, đất, bê tông bên trên mục tiêu ở Iran, hay khi quả bom chạm đất rồi lăn nhiều vòng vào cửa hang núi ở Afghanistan.
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương/BBC. Quá trình chế tạo quả bom BLU-118/B đã được rút ngắn từ 5 năm xuống còn 67 ngày
Hành trình tị nạn sang Mỹ, từ bỏ giấc mơ văn chương để đến với khoa học
Cuối tháng 4/1975, gia đình bà Ánh đã chạy khỏi Việt Nam trên một chiếc trực thăng do chính anh trai của bà - một phi công Việt Nam Cộng hòa - lái ngay trước khi khi Sài Gòn thất thủ.
Chiếc trực thăng đáp xuống được một tàu hải quân của Việt Nam Cộng hòa ở ngoài khơi, gia đình họ cùng những người tị nạn lênh đênh trên biển vài ngày thì được phép cập vào căn cứ hải quân của Mỹ ở Vịnh Subic, Philippines.
Sau khi ở trại tạm trú cho người tị nạn mà chính phủ Mỹ gấp rút dựng lên tại đó, gia đình bà Ánh tiếp tục được chuyển qua thêm vài trại nữa ở đảo Guam, lãnh thổ của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương.
Đến mùa thu 1975, gia đình bà được đưa sang Mỹ, kịp để anh trai bà được cứu sống từ cơn bệnh thập tử nhất sinh.
"Giữa tháng 10/1975, gia đình tôi được nhà thờ First Baptist Church ở Hoa Thịnh Đốn bảo trợ cho ra khỏi trại tị nạn. Nhà thờ vô cùng tử tế, họ đã hết lòng bảo bọc mặc dù chúng tôi là người ngoại đạo," bà Ánh kể lại.
"Ra khỏi trại là nhà thờ đem thẳng tôi và gia đình lên Nữu Ước để mẹ tôi có thể thực hiện ghép thận của bà cho anh tôi lúc đó bị suy thận, thành ra tôi không được đi học ngay lúc đó mà phải chờ đến đầu tháng 3/1976, sau khi ca mổ đã thành công, nhà thờ đưa chúng tôi từ Nữu Ước về bang Maryland thì tôi mới được đi học lại."
Đi học trễ nửa năm, lạ nước lạ cái, cộng với vốn tiếng Anh "chỉ khoảng 50 từ" đã khiến cho những tháng ngày đầu tiên đến lớp của cô gái 15 tuổi đến từ Việt Nam trở nên vất vả.
"Học sinh ở trong trường lúc đó đa số chỉ đứng xa nhìn tôi bằng con mắt tò mò, nhưng thiểu số thì kì thị ra mặt, cứ đi theo trêu chọc tôi và dùng những lời lẽ rất miệt thị," bà Ánh chia sẻ.
"Ngày đó tôi mang trong lòng một sự tự ái dân tộc vô cùng to lớn, tôi tưởng tượng như là mình đang đeo trên lưng cái cờ vàng ba sọc đỏ. Thành ra tôi vô cùng tức tối và tự nhủ là mình phải làm sao học thật giỏi để có thể qua mặt được hết những người kì thị mình, để không ai có thể kinh thường được người Việt Nam."
Nhưng chỉ riêng quyết tâm là không đủ, chính cha của bà đã khuyên người con gái mê văn chương, năm nào cũng được phần thưởng hạng nhất ở trường Lê Quý Đôn, Sài Gòn, phải hiểu rõ những ưu khuyết điểm khi chuyển sang một môi trường mới cách nửa vòng trái đất.
"Tôi đã từng mơ là khi lớn lên sẽ trở thành một nhà văn nổi tiếng, nhưng bất ngờ tôi bị bứng ra khỏi cái gốc Việt Nam của mình, trở thành một người khố rách áo ôm. Bấy giờ ở trong một trường học Mỹ thì văn chương không thể nào là sở trường của tôi được nữa, nhất là với vốn tiếng Anh lõm bõm của tôi, mà phải chọn theo toán, lý, hóa…"
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương. Nữ sinh Dương Nguyệt Ánh khi còn học trường Lê Quý Đôn ở Sài Gòn
Quyết định đó đã khiến bà nhiều đêm khóc thầm vì tin rằng chỉ có văn chương mới chắp cánh cho trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của mình, còn các môn khoa học là khô khan và chán ngắt.
Nhưng chính những môn học đó đã giúp bà không mất nhiều thì giờ để học thuộc lòng mà có thời gian đi làm thêm để trang trải cuộc sống, và càng học thì bà lại càng say mê từng nguyên tắc, từng định lý được áp dụng.
"Điều làm tôi thỏa chí nhất là việc tôi đã thắng được cuộc chiến thầm lặng năm xưa. Tức là tôi đã qua mặt được hết những học sinh Mỹ ngày xưa kì thị tôi, miệt thị người Việt Nam, làm cho tôi mất ăn mất ngủ vì tự ái dân tộc," bà Ánh kể lại.
"Rốt cuộc chỉ vì mình nghèo, vì tự ái dân tộc mà đành bấm bụng bỏ văn chương theo khoa học, nhưng rồi tôi đã say mê khoa học và không hề hối tiếc," nữ khoa học gia cho biết.
‘Quý bà Bom' ở Lầu Năm Góc
Từng lớn lên trong khói lửa bom đạn và với thân phận của một người tị nạn chiến tranh, bà Nguyệt Ánh luôn mang hoài bão là phải trả ơn và thương quý những người chiến sĩ của mình.
"Tôi không bao giờ quên hoàn cảnh bi thương của những người lính Việt Nam Cộng hòa, trong đó có anh tôi là một phi công. Vào giai đoạn cuối của cuộc chiến, họ đã phải chiến đấu trong một hoàn cảnh tuyệt vọng, hết vũ khí đạn dược khi Hoa Kỳ cắt viện trợ quân sự, rồi cuối cùng bị bỏ rơi và được ra lệnh phải đầu hàng."
"Thành ra tôi không bao giờ muốn những người lính Hoa Kỳ bây giờ đang bảo vệ cho sự tự do của tôi và gia đình phải lâm vào hoàn cảnh đó," bà Ánh bộc bạch.
Vì vậy, sau khi ra trường, bà tìm đến và xin vào làm việc cho Naval Surface Warfare Center ở Indian Head, Maryland, một trung tâm của Hải quân Mỹ chuyên nghiên cứu, chế tạo những loại nhiên liệu cho tên lửa, thuốc súng, đạn đại bác, chất nổ cho nhiều loại vũ khí khác nhau cho quân đội Hoa Kỳ.
"Rất may mắn là tôi đã tình cờ vào được một nơi quy tụ toàn những khoa học gia ưu tú hàng đầu của Hoa Kỳ trong lãnh vực chế tạo chất nổ. Thành ra ngay từ đầu tôi đã được may mắn học hỏi từ thầy hay, bạn giỏi, rồi nghề dạy nghề để tôi trở thành một chuyên gia về chất nổ," bà cho biết.
Thành quả của bà là 10 chất nổ mới cho 18 loại vũ khí khác nhau cho quân đội Hoa Kỳ, và được giao trọng trách lãnh đạo toàn bộ chương trình nghiên cứu và phát triển chất nổ cho Hải quân Mỹ.
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương. Bà Dương Nguyệt Ánh (giữa) được trao Huân chương Phục vụ An ninh Quốc gia (Service to America Medal for National Security) năm 2007
Nổi bật trong số đó là việc dẫn đầu đội ngũ khoa học gia gần 100 người chế tạo quả bom áp nhiệt BLU-118/B trong vòng 67 ngày, đã được Không quân Mỹ sử dụng trên chiến trường Afghanistan.
Để rút ngắn thời gian như vậy, bà và đội của mình đã làm việc không ngừng nghỉ và đốt giai đoạn, làm mọi thứ song song với nhau.
"Đốt giai đoạn có nghĩa là vừa làm bước A vừa làm luôn bước B, trong khi vẫn chưa có kết quả thử nghiệm của bước A. Nếu sau đó kết quả thử nghiệm không tốt thì phải quay lại bước A để sửa, còn nếu tiên liệu đúng thì đã xong được cả A và B rồi, có khi bước C cũng đã xong luôn rồi. Cuối cùng, khi đã làm thành một quả bom lớn thì mới mang tới một hang núi tại một căn cứ của Bộ Quốc phòng ở bang Nevada để thử nghiệm sức công phá," bà giải thích.
Nhờ đó mà bà và người toán phó được Hải quân Mỹ trao Civilian Meritorious Medal (Huy chương dân sự cao quý), cả toán khoa học gia và chuyên gia gần 100 người đã được tặng giải thưởng Roger Smith Team Award, và đặc biệt là cả 2.200 nhân viên tại trung tâm Naval Surface Warfare Center ở Indian Head đều nhận được bằng tuyên dương trước quân đội của Bộ trưởng Hải quân.
"Đó là một sự kiện chưa từng xảy ra, vì thường thì bằng tuyên dương này chỉ dành cho những đơn vị tham chiến trong quân đội chứ chưa bao giờ được tặng cho một trung tâm khoa học kỹ thuật, mà toàn nhân viên dân sự hết. Và tất cả nhân viên của Indian Head nơi tôi làm việc đều được hãnh diện đeo huy chương này trên ngực áo," bà chia sẻ.
Ngay sau đó, Bộ Hải quân và Bộ Quốc phòng đã cho phép các ký giả đến tận căn cứ để phỏng vấn bà Ánh và các khoa học gia về công việc chế tạo chất nổ. Ngoài những bài báo và phim tài liệu được phát trên các kênh truyền thông, rất nhiều độc giả đã gửi thư về sở làm của bà, người phụ nữ chỉ cao hơn 1m50 từ đó được công chúng biết đến với biệt danh The Bomb Lady (Quý bà Bom).
"Những điều đó làm cho Phòng Giao tiếp [Public Affairs Office] của Bộ Hải quân và Bộ Quốc phòng rất vui, nhưng phía NCIS [Naval Criminal Investigative Services - cơ quan điều tra tội phạm và phản gián của Hải quân] thì rất phiền lòng."
"Họ lo cho an nguy của tôi, nhất là trước hay sau mỗi chuyến công vụ ra ngoại quốc, lo sợ rằng tôi đã trở thành mục tiêu dễ dàng cho những các nỗ lực thâu thập tin tức tình báo hay khoa học kỹ thuật của Hoa Kỳ."
Tới năm 2007, bà Ánh được trao Huân chương Phục vụ An ninh Quốc gia (Service to America Medal for National Security), mà năm đó trong 2 triệu công chức Mỹ chỉ có 10 người được chọn.
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương. Bà Ánh trong một chuyến đi tới biên giới phía nam nước Mỹ
Bà Ánh cho biết danh xưng The Bomb Lady xuất phát từ cộng đồng người Việt ở Mỹ, bên cạnh đó, nữ khoa học gia này còn được đặt nhiều biệt danh khác.
"Thời tôi lãnh đạo đội ngũ chế tạo các loại chất nổ cho những vũ khí dưới nước của Hải quân thì ở sở gọi tôi là The Underwater Queen (Nữ hoàng dưới nước). Rồi đến khi tôi phụ trách hết cả chất nổ trên cạn và dưới nước thì họ gọi tắt là The Queen (Nữ hoàng) thôi."
"Nhưng còn một cái tên nữa mà tôi 'bị đặt' là khi tôi làm trưởng phái đoàn Hoa Kỳ trong tiểu ban chất nổ của NATO, đến Brussels sáu tháng một lần để họp với NATO. Năm đó Pháp là chủ tọa, họ đã đặt cho tôi cái tên The Iron Lady, tại vì tôi từ chối, không muốn Mỹ góp 40% cho tất cả các chương trình làm việc chung của NATO. Mỹ đóng góp vậy, còn Anh, Pháp, Đức… thì sao? Thành ra họ phải soạn lại những chương trình mà họ từ đầu đinh ninh là Mỹ sẽ đóng 40%."
The Iron Lady (Bà Đầm Thép) là biệt danh của bà Margaret Thatcher, Thủ tướng Anh giai đoạn từ năm 1979 tới năm 1990, người được biết đến với những chính sách cứng rắn.
"Phải nói thật là lúc đó tôi hơi bực với phái đoàn Pháp nhưng mà nghĩ lại có lẽ The Iron Lady là danh xưng tôi thích nhất, vì khi đó tôi phải bảo vệ quyền lợi của Hoa Kỳ, không thể chỉ vì muốn người ta thích mình mà nhượng bộ để cho dân Mỹ đóng thuế nai lưng," chuyên gia về chất nổ cho hay.
Được ông Trump tham vấn và vinh danh?
Hồi tháng Sáu, khi Tổng thống Donald Trump ra lệnh cho sáu phi cơ B-2 thả 14 quả bom xuyên boongke xuống các cơ sở hạt nhân ở Iran, mạng xã hội lan truyền thông tin rằng đó là bom áp nhiệt do bà Ánh cùng các đồng nghiệp phát triển, xuất hiện cả ảnh ghép bà được ông Trump tham vấn và vinh danh.
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, bà Ánh nói rằng đây là tin đồn thất thiệt.
"Tôi xin xác nhận là tôi đã về hưu cả 5 năm nay rồi, thành ra tôi không có tiếp xúc nào với Tòa Bạch Ốc hay với Tổng thống Trump, và tôi không có phận sự nào trong vụ thả bom ở Iran hồi tháng Sáu vừa rồi," bà khẳng định.
Ngoài ra, The Bomb Lady cũng cải chính một số thông tin lan truyền trên mạng về mình. Một trong số đó là tin đồn bà đã được thăng hàm cấp tướng.
"Thời tôi làm cố vấn khoa học kỹ thuật cho Tư lệnh phó Hải quân ở Ngũ Giác Đài, đúng là tôi làm việc trực tiếp cho một ông tướng ba sao, một ông Phó Đô đốc Hải quân. Nhưng lúc đó cấp bậc dân sự của tôi chỉ ngang với đại tá thôi và tôi không phải là nhà binh."
"Sau này, khi tôi trở thành một Senior Executive trong Bộ Nội an thì chức vụ của tôi lúc đó được xem là tương đương với một tướng ba sao trong quân đội. Tương đương có nghĩa là khi đi họp hay làm việc chung với những người trong Bộ Quốc phòng chẳng hạn, thì tôi sẽ ở vị trí ngang với ai. Thành ra chức vụ của tôi lúc đó được định vị là tương đương với trung tướng, nhưng không có nghĩa tôi là trung tướng quân đội."
Senior Executive Service (SES) là ngạch công chức cao cấp nhất trong chính phủ Mỹ. Các Senior Executive phải qua một quá trình tuyển chọn ở cấp quốc gia và làm việc trực tiếp dưới những công chức chính trị (political appointee) do chính phủ bổ nhiệm.
Các political appointee (bộ trưởng, thứ trưởng, phụ tá….) sẽ ra đi sau khi hết nhiệm kỳ hoặc khi tổng thống mãn nhiệm. Còn các SES vẫn tiếp tục phục vụ.
Bà Ánh cho biết một số người gốc Việt khác đã đạt ngạch SES, như bà Phan Thái Lương Giao (được biết tới trong vai trò lãnh đạo chế tạo hàng không mẫu hạm), ông Bùi Quang Hiển trong chức vụ lãnh đạo cao cấp về IT cho FBI, ông Nguyễn Hùng thuộc Ngân khố Quốc gia, bà Trần Kim Huy ở NASA...
Bên cạnh đó, bà cũng đính chính rằng bà không có bằng tiến sĩ như một số tờ báo trong nước đưa tin, mà học vị cao nhất của bà là cao học, tương đương thạc sĩ bên Việt Nam.
"Nhiều người tưởng chỉ có các tiến sĩ mới được làm khoa học gia, nhưng mà thật ra không nhất thiết như vậy mà là do khả năng và quá trình đào tạo ở nơi làm việc. Ngược lại, có nhiều người là tiến sĩ khoa học mà lại không làm việc của khoa học gia vì không đủ kiến thức hoặc kinh nghiệm," bà giải thích.
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương. Bà Ánh khi tuyên thệ vào Senior Executive Service (SES), ngạch công chức cao cấp nhất trong chính phủ Mỹ
Còn về trái bom mà Mỹ thả xuống Iran vào tháng 6/2025, bà Dương Nguyệt Ánh chia sẻ như sau:
"GBU-57 là một loại bom khổng lồ, nó nặng 30.000 pound (13.000 kg) và trong đó chứa đến 7.000 pound (hơn 3.000 kg) chất nổ. Vì vậy nó phải có hai giai đoạn, giai đoạn một là nó phải đủ mạnh để xuyên qua được những lớp đất đá trước khi tới mục tiêu ở dưới sâu, vì vậy nó phải có thật nhiều kinetic energy [động năng], đồng nghĩa với việc quả bom càng nặng càng tốt, đầu quả bom càng nhọn và cứng càng tốt, và nó phải được thả ở độ cao tối đa, vì vậy mới dùng đến siêu oanh tạc cơ B-2 và một quả bom khổng lồ như thế."
"Trong giai đoạn một đó, chất nổ bên trong quả bom phải ngồi yên, chịu đựng, nếu nó nhạy quá, phát nổ khi chưa đến mục tiêu thì hỏng chuyện. Giai đoạn hai là khi quả bom đã lọt được vào mục tiêu ở sâu dưới đất rồi thì chất nổ mới được phép làm việc."
"Trong khi đó, quả bom áp nhiệt mà chúng tôi phải làm gấp trong 67 ngày cho chiến trường A Phú Hãn là một quả bom rất nhẹ. Nó chỉ có 2.000 pound (907kg) thay vì 30.000 pound, tức là nhẹ hơn gấp 15 lần, và chất nổ bên trong chỉ có 500 pound (hơn 225 kg).
"Bom này thả ở gần cửa hang, không phải xuyên thủng đá núi để lọt vào tận bên trong sào huyệt của địch, nhưng chất nổ áp nhiệt có phạm vi tác động xa, vẫn có đủ sức nóng, áp suất để lan vào trong cả ngàn thước."
Nhưng điểm tương đồng ở hai quả bom này là chất nổ đều không được quá nhạy để phát nổ quá sớm. Kỹ thuật đó, bà Ánh cho biết, là của Hải quân Mỹ, trong một chương trình do các khoa học gia đề xướng từ đầu thập niên 1990 và được bà cùng các cộng sự kiện toàn vào cuối thập niên đó.
Chụp lại hình ảnh, Cách thức hoạt động của bom xuyên phá GBU-57
Vũ khí mang lại chiến tranh hay hòa bình?
Một điều thú vị ở người phụ nữ có tên tuổi gắn liền với những loại vũ khí sát thương cao này là cách giáo dục con cái. Lúc con còn nhỏ, cả bà và chồng thậm chí cắt đi những cảnh bạo lực trong các phim Disney vì không muốn các con nghĩ rằng bạo lực là cách giải quyết mọi việc.
Nhưng bà cho rằng vũ khí là một phương tiện cần thiết. "Nếu lý luận là không nên phát triển vũ khí vì chúng chỉ tạo ra chiến tranh thì khác nào nói rằng một quốc gia yêu chuộng hòa bình thì không cần phải có quân đội," bà Ánh đặt vấn đề.
"Chiến tranh dĩ nhiên là bao giờ cũng gây ra chết chóc, đau thương cho cả hai bên. Một người từng lớn lên trong chiến tranh, từng tị nạn chiến tranh như tôi thì hiểu hơn ai hết cái sự tàn khốc và tàn nhẫn của chiến tranh," bà chia sẻ.
Vì vậy, mặc dù mong rằng Mỹ sẽ không bao giờ phải dính vào một cuộc chiến tranh nào, nhưng bà cho là Washington sẽ không thể tránh được vì phải tự vệ hoặc một lý do nào đó.
"Tôi quan niệm rằng vũ khí chỉ là một phương tiện, nhưng là phương tiện sau cùng. Giống như người học võ, bao giờ cũng được dạy ngay từ đầu là dùng võ để tự vệ, để giúp người, chứ không phải dùng võ để hà hiếp người, để lấn át người."
"Thành ra tôi muốn dạy các con rằng khi mình gặp phải một thử thách nào đó thì phải tìm đủ mọi cách để vượt qua, phải giải quyết bằng trí tuệ, chứ không dùng bạo lực, trừ khi là để tự vệ," bà chia sẻ.
Nguồn hình ảnh, Ánh Dương. Hiện tại, ở tuổi 65, bà Ánh đã về hưu và sống bình yên bên chồng và các con ở bang Maryland
Giờ đây, ở tuổi 65, bà Ánh sống bình yên bên chồng và các con ở bang Maryland, có cơ hội được quay lại với văn chương và các sở thích khác như cắm hoa, trồng cây…
"Đôi khi tôi cũng nhớ những cảm giác hồi hộp khi ngồi chờ kết quả thử nghiệm chất nổ, hay niềm vui khi tình cờ gặp một chiến binh trở về từ A Phú Hãn và nhận được lời cảm ơn của họ. Đó là những phần thưởng vô giá, hơn cả huy chương hay ban khen."
**
XEM THÊM:
CNN: 20 năm ở Afghanistan: Cuộc chiến dài nhất của Mỹ
Updated 10:30 AM EDT, Fri September 1, 2023
https://www.cnn.com/2021/04/14/middleeast/gallery/afghanistan-war/index.html
Quân đội Mỹ khai hỏa pháo binh tại tỉnh Kandahar, Afghanistan vào tháng 6 năm 2011. Chiến dịch Tự do Bền vững được phát động vào tháng 10 năm 2001 nhằm ngăn chặn chế độ Taliban cung cấp nơi ẩn náu an toàn cho al Qaeda và ngăn chặn al Qaeda sử dụng Afghanistan làm căn cứ hoạt động khủng bố. Baz Ratner/Reuters
Editor's note: This gallery contains graphic images. Viewer discretion is advised.
Chưa đầy một tháng sau vụ tấn công 11/9/2001, lực lượng Mỹ và đồng minh đã bắt đầu các hoạt động chiến đấu tại Afghanistan, nhắm vào al Qaeda và chế độ Taliban vốn đã bảo vệ al Qaeda. Gần hai thập kỷ sau, Hoa Kỳ đã rút phần lớn quân khỏi Afghanistan và Taliban giành lại quyền kiểm soát thủ đô của đất nước. Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden thừa nhận rằng sự sụp đổ của chính phủ Afghanistan diễn ra nhanh hơn dự đoán của chính quyền ông, nhưng ông từ chối rút lui khỏi quyết định chấm dứt cuộc chiến dài nhất của nước Mỹ. "Tôi hoàn toàn ủng hộ quyết định của mình", Biden nói. "Sau 20 năm, tôi đã học được bài học đắt giá rằng chưa bao giờ có thời điểm thích hợp để rút quân đội Hoa Kỳ." Khi tuyên bố rút quân vào tháng 4 năm 2021, Biden cho biết các nỗ lực ngoại giao và nhân đạo sẽ tiếp tục ở Afghanistan và Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ các nỗ lực hòa bình giữa chính phủ Afghanistan và Taliban. Ông cho biết ông đã xác định rằng một cuộc chiến đã khiến khoảng 2.300 binh sĩ thiệt mạng và tiêu tốn hơn 2 nghìn tỷ đô la không còn phù hợp với những lo ngại cấp bách về chính sách đối ngoại của năm 2021.
Ghi chú của biên tập viên: Bộ sưu tập này có chứa hình ảnh đồ họa. Người xem nên cân nhắc trước khi xem.
Hàng ngàn người ủng hộ Taliban biểu tình tại Quetta, Pakistan, gần biên giới Afghanistan, vào ngày 1 tháng 10 năm 2001. Paula Bronstein/Getty Images
Thủ lĩnh Al Qaeda Osama bin Laden được nhìn thấy tại một địa điểm không được tiết lộ trong hình ảnh truyền hình phát sóng ngày 7 tháng 10 năm 2001. Bin Laden ca ngợi Chúa vì vụ tấn công ngày 11 tháng 9 và thề rằng nước Mỹ "sẽ không bao giờ mơ đến an ninh" cho đến khi "đội quân ngoại đạo rời khỏi vùng đất của Muhammad". Al Jazeera TV/Getty Images
Một tên lửa hành trình Tomahawk được phóng từ một tàu chiến của Mỹ trên Biển Ả Rập vào ngày 7 tháng 10 năm 2001. Lực lượng Mỹ và Anh bắt đầu các cuộc không kích ở Afghanistan, nhắm vào al Qaeda và chế độ Taliban vốn đã bảo vệ al Qaeda. Ruben Sprich/Reuters
Các thành viên của Liên minh phương Bắc Afghanistan, một nhóm chống Taliban, giết chết một chiến binh Taliban bị thương mà họ tìm thấy khi đang tiến về Kabul, Afghanistan, vào tháng 11 năm 2001. Các cuộc không kích của Hoa Kỳ và các cuộc tấn công trên bộ của Liên minh phương Bắc đã dẫn đến sự sụp đổ của Kabul trong tháng đó. Tyler Hicks/The New York Times/Redux
Một chiến binh Liên minh phương Bắc Afghanistan bật cười khi máy bay Mỹ tấn công một vị trí của Taliban gần Tora Bora, Afghanistan, vào tháng 12 năm 2001. Các thủ lĩnh dân quân Afghanistan tuyên bố chiến thắng trong trận chiến Tora Bora và tuyên bố đã chiếm được căn cứ cuối cùng của al Qaeda. David Guttenfelder/AP
Renae Chapman bế cô con gái 2 tuổi, Amanda, trong lễ tang chồng cô, Trung sĩ Lục quân hạng nhất Nathan R. Chapman, tại Fort Lewis, Washington, vào tháng 1 năm 2002. Anh là người lính Mỹ tử tử đầu tiên làm hỏa lực của đối phương trong cuộc chiến ở Afghanistan. Hình ảnh Russ Carmack/AFP/Getty
Mohboba, 7 tuổi, đứng gần bức tường đầy vết đạn ở Kabul khi em chờ được khám tại một phòng khám sức khỏe vào tháng 3 năm 2002. Em mắc một căn bệnh về da mà nhiều trẻ em nghèo ở Afghanistan mắc phải. Paula Bronstein/Getty Images
Binh sĩ Hoa Kỳ Jorge Avino thống kê số người mà đội súng cối của ông đã giết chết khi chiến đấu ở Afghanistan vào tháng 3 năm 2002. Joe Raedle/Getty Images
Một người đàn ông và con trai đang xem lính Mỹ chuẩn bị quét dọn nhà của họ ở đông nam Afghanistan vào tháng 11 năm 2002. Scott Nelson/Getty Images
Phụ nữ xếp hàng chờ được điều trị tại một phòng khám sức khỏe ở Kalakan, Afghanistan, vào tháng 2 năm 2003. Paula Bronstein/Getty Images
Mohammaed Mahdi, người bị mất một chân trong vụ nổ mìn, đang chờ bác sĩ Hội Chữ thập đỏ tại nhà riêng ở Kabul vào tháng 8 năm 2004. Bức ảnh này được chụp bởi nhiếp ảnh gia Emilio Morenatti của hãng thông tấn Associated Press, người đã mất một phần chân của mình năm năm sau đó khi chiếc xe bọc thép của ông trúng phải một quả bom ven đường. Emilio Morenatti/AP
Người dân Afghanistan ở Kabul xếp hàng bỏ phiếu trong cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên của đất nước vào tháng 10 năm 2004. Hamid Karzai tuyên thệ nhậm chức Tổng thống vào tháng 12 năm đó. Tyler Hicks/The New York Times/Redux
Một người lính Afghanistan đảm bảo an ninh tại địa điểm một chiếc trực thăng của Mỹ bị rơi gần Ghazni, Afghanistan, vào tháng 4 năm 2005. Ít nhất 16 người đã thiệt mạng. Tomas Munita/AP
Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush tham dự một cuộc họp báo với Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai tại Dinh Tổng thống ở Kabul vào tháng 3 năm 2006. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Bush tới Afghanistan. Ahmad Masood/Reuters
Các bé gái tại trường trung học Bibi Mahroo giơ tay trong giờ học tiếng Anh ở Kabul vào tháng 11 năm 2006. Sau khi Taliban sụp đổ, hàng triệu bé gái Afghanistan đã có thể đến trường và nhận được nền giáo dục mà mẹ của các em không thể. Paula Bronstein/Getty Images
quân Lục chiến Anh ẩn nấp trong một chiến dịch chống Taliban gần Kajaki, Afghanistan, vào tháng 3 năm 2007. Nhiều quốc gia khác cũng triển khai quân đến nước này. John Moore/Getty Images
Hàng tiếp tế được thả xuống cho quân đội Hoa Kỳ tại tỉnh Ghazni của Afghanistan vào tháng 5 năm 2007. Nicolas Asfouri/AFP/Getty Images
Học sinh Afghanistan đọc kinh cầu nguyện Hồi giáo tại một lớp học ngoài trời ở Hành lang Wakhan xa xôi vào tháng 9 năm 2007. Paula Bronstein/Getty Images
Binh nhất Brandon Olson của Quân đội Hoa Kỳ chìm xuống một bờ kè boongke ở Thung lũng Korengal, Afghanistan vào tháng 9 năm 2007. Thung lũng Korengal là nơi diễn ra một số trận chiến đẫm máu nhất trong khu vực. Tim Hetherington/Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia
Trung sĩ Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ Nicholas Bender phóng máy bay không người lái giám sát Raven gần ngôi làng hẻo lánh Baqwa, Afghanistan, vào tháng 3 năm 2009. John Moore/Getty Images
Lính Mỹ sử dụng vị trí trí phòng thủ sau khi bị Taliban tấn công tại Thung lũng Korengal, Afghanistan vào tháng 5 năm 2009. Binh sĩ Lục quân Zachary Boyd vẫn mặc quần đùi trong dòng chữ "I love NY" vì anh hak vã rời khỏi phòng ngủ để đến với các đồng đội trong trung đội. David Guttenfelder/AP
Những người lính Mỹ che mắt khỏi luồng gió mạnh từ trực thăng Chinook khi họ được đón sau một nhiệm vụ ở tỉnh Paktika, Afghanistan vào tháng 10 năm 2009. Chris Hondros/Getty Images
Trẻ em xem một người lính Canada tuần tra lúc chạng vạng ở Kandahar, Afghanistan, vào tháng 10 năm 2009. Chris Hondros/Getty Images
Lính Mỹ bắn súng cối từ một căn cứ ở tỉnh Kunar, Afghanistan vào tháng 10 năm 2009. David Guttenfelder/AP
Quân đội nghỉ ngơi tại một sân bay ở tỉnh Helmand, Afghanistan vào tháng 2 năm 2010. Tyler Hicks/The New York Times/Redux
Những người lính Afghanistan đưa một cảnh sát bị thương lên trực thăng của Mỹ ở tỉnh Kunar, Afghanistan vào tháng 3 năm 2010. Moises Saman/The New York Times/Redux
Các già làng họp mặt tại Marja, Afghanistan, vào tháng 3 năm 2010. Moises Saman/The New York Times/Redux
Trung sĩ Brian Keith ngồi cùng vợ, Sara, và con trai nhỏ, Stephen, ngay trước khi anh được triển khai đến Afghanistan vào tháng 3 năm 2010. Vài tháng trước đó, Tổng thống Barack Obama đã công bố đợt tăng cường 30.000 quân. Đợt triển khai mới này sẽ nâng tổng số quân của Hoa Kỳ lên gần 100.000, bên cạnh 40.000 quân NATO. Damon Winter/The New York Times/Redux
Quân đội Hoa Kỳ trên máy bay vận tải C-17 tiến về Afghanistan vào tháng 4 năm 2010. Damon Winter/The New York Times/Redux
Lính Mỹ thu hồi một chiếc xe bọc thép bị trúng thiết bị nổ ở tỉnh Kunduz, Afghanistan vào tháng 4 năm 2010. Damon Winter/The New York Times/Redux
Các nữ sinh được nhìn thấy qua cửa sổ của một chiếc Humvee khi họ vẫy tay chào đoàn xe của Mỹ đi qua ở Herat, Afghanistan, vào tháng 6 năm 2010. Chris Hondros/Getty Images
Một người đàn ông khóc khi nói chuyện với lính Mỹ tại Naghma Bazaar, Afghanistan, vào tháng 9 năm 2010. Người đàn ông này cho biết các chiến binh Taliban đã xông vào nhà ông và đòi thức ăn và sữa trước khi đấu súng với lính Mỹ. Damon Winter/The New York Times/Redux
Halawasha (phải) và một thành viên Cảnh sát Quốc gia Afghanistan bế em gái Shokria trong khi một nhân viên y tế Quân đội Hoa Kỳ băng bó vết bỏng nghiêm trọng cho em tại Now Ruzi, Afghanistan, vào tháng 10 năm 2010. Các binh sĩ Hoa Kỳ đang tuần tra thường lệ thì tình cờ gặp Shokria, người bị bỏng ở cẳng tay do sữa nóng trong một tai nạn gia đình năm ngày trước đó. Các nhân viên y tế đã băng bó vết bỏng và bắt đầu phối hợp với quân đội Afghanistan địa phương để đưa em đến bệnh viện gần đó. Chris Hondros/Getty Images
Một người đàn ông Afghanistan bị Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bắt giữ sau khi họ chiến đấu với phiến quân Taliban ở tỉnh Helmand, Afghanistan vào tháng 11 năm 2010. Finbarr O'Reilly/Reuters
Tổng thống Barack Obama và các thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia theo dõi cuộc đột kích của lực lượng SEAL Hải quân tiêu diệt Osama bin Laden vào tháng 5 năm 2011. "Mười bốn người chen chúc trong phòng, Tổng thống ngồi trên một chiếc ghế gấp ở góc bàn", Peter Bergen của CNN kể lại khi ông hồi tưởng lại cuộc đột kích bin Laden năm năm sau đó. "Họ ngồi trong căn phòng này cho đến khi lực lượng SEAL trở về Afghanistan." (Ghi chú của biên tập viên: Tài liệu mật trước mặt Hillary Clinton đã bị Tòa Bạch Ốc che khuất.) Pete Souza/The White House/Getty Images
Hạ sĩ Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ Burness Britt phản ứng sau khi được đưa lên trực thăng cứu thương vào tháng 6 năm 2011. Một mảnh đạn lớn từ một thiết bị nổ tự chế đã cắt đứt động mạch chủ trên cổ anh gần Sangin, Afghanistan. Bức ảnh này được chụp bởi Anja Niedringhaus, một nhiếp ảnh gia của Associated Press, người đã bị bắn chết tại Afghanistan vào năm 2014. Anja Niedringhaus/AP
Lính Mỹ tập luyện tại một đồn ở tỉnh Kunar, Afghanistan vào tháng 9 năm 2011. John Moore/Getty Images
Tarana Akbari, 12 tuổi, la hét sau khi một kẻ đánh bom liều chết tấn công Đền thờ Abul Fazel ở Kabul, Afghanistan, vào tháng 12 năm 2011. Hai vụ nổ bom kép đã giết chết hàng chục người Afghanistan vào ngày lễ Ashura. Massoud Hossaini/AFP/Getty Images
Trong bức ảnh phơi sáng lâu này, một chiếc máy bay phản lực cất cánh từ boong tàu USS John C. Stennis, một tàu sân bay ở phía bắc Biển Ả Rập vào tháng 1 năm 2012. Tyler Hicks/The New York Times/Redux
Binh lính Afghanistan, bên trái, và quân đội Mỹ phá hủy một vị trí bắn của Taliban tại làng Layadira của Afghanistan vào tháng 2 năm 2013. Bryan Denton/The New York Times/Redux
Lesleigh Coyer nằm trước mộ anh trai mình, Trung sĩ Lục quân Ryan Coyer, tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington, Virginia vào tháng 3 năm 2013. Anh qua đời vì biến chứng từ một vết thương ở Afghanistan. Kevin Lamarque/Reuters
Samiullah, 8 tháng tuổi và bị suy dinh dưỡng, được mẹ là Islam Bibi bế tại bệnh viện Bác sĩ không biên giới ở Lashgar Gar, Afghanistan, vào tháng 9 năm 2013. Daniel Berehulak/The New York Times/Redux
Một đoàn xe quân đội Afghanistan di chuyển trên Quốc lộ 1 ở tỉnh Wardak, Afghanistan vào tháng 11 năm 2013. Bức ảnh bên phải là Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai. Daniel Berehulak/The New York Times/Redux
Trung sĩ Sayed Wazir của quân đội Afghanistan cầu nguyện trong khi bắn tên lửa ở tỉnh Wardak, Afghanistan vào tháng 11 năm 2013. Daniel Berehulak/The New York Times/Redux
Một người phụ nữ được đưa đi khỏi hiện trường vụ đánh bom xe liều chết ở Kabul vào tháng 12 năm 2013. Adam Ferguson/The New York Times/Redux
Những tờ tiền Pakistan dính máu được trưng bày trên thi thể một kẻ đánh bom tự sát đã chết sau một vụ tấn công ở Kandahar, Afghanistan, vào tháng 3 năm 2014. Cảnh sát cho biết họ tìm thấy những tờ tiền này trong túi của hắn. Ba phiến quân đã cố gắng tấn công trụ sở cũ của cơ quan tình báo Afghanistan ở miền nam Kandahar. Các quan chức cho biết chúng đã chết trong một cuộc đấu súng với lực lượng an ninh. Anja Niedringhaus/AP
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đi cùng cha mẹ của Trung sĩ Lục quân Bowe Bergdahl sau khi đưa ra tuyên bố tại Nhà Trắng về việc trả tự do cho Bergdahl vào tháng 5 năm 2014. Bergdahl đã bị giam giữ tại Afghanistan gần năm năm, và Taliban đã thả anh để đổi lấy năm tù nhân do Hoa Kỳ giam giữ. J.H. Owen/Pool/Getty Images
Bức ảnh này cho thấy hậu quả của một cuộc không kích của Mỹ vào một bệnh viện của tổ chức Bác sĩ Không Biên giới ở Kunduz, Afghanistan, vào tháng 10 năm 2015. Bệnh viện đã "vô tình trúng" bom của Mỹ sau khi lực lượng Afghanistan kêu gọi hỗ trợ trên không, Tướng John Campbell, tư lệnh lực lượng Hoa Kỳ tại Afghanistan, cho biết. Victor J. Blue/The New York Times/Redux
Các quân nhân Mỹ đi trên trực thăng trên đường đến Căn cứ Không quân Bagram gần Kabul vào tháng 9 năm 2017. Tổng thống Donald Trump gần đây đã công bố kế hoạch tăng cường quân đội tại quốc gia này. Andrew Renneisen/Getty Images
Tổng thống Donald Trump thăm Căn cứ Không quân Bagram của Afghanistan vào tháng 11 năm 2019. Erin Schaff/The New York Times/Redux
Hai em nhỏ đi ngang qua các thành viên của Đơn vị Đỏ Taliban tại tỉnh Laghman, Afghanistan vào tháng 3 năm 2020. Một tháng trước đó, Hoa Kỳ và Taliban đã ký một thỏa thuận lịch sử. Jim Huylebroek/The New York Times/Redux
Binh lính Hoa Kỳ lấy lại hành lý của mình tại Fort Drum, New York, vào tháng 12 năm 2020, sau khi trở về nhà sau chuyến triển khai kéo dài chín tháng tới Afghanistan. John Moore/Getty Images
Tổng thống Joe Biden phát biểu tại Phòng Hiệp ước Nhà Trắng vào tháng 4 năm 2021. Biden chính thức công bố quyết định rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan trước ngày 11 tháng 9. Andrew Harnik/AP
Một thành viên lực lượng an ninh Afghanistan đi bộ tại Căn cứ Không quân Bagram sau khi những người lính Mỹ cuối cùng rời khỏi khu liên hợp này vào tháng 7 năm 2021. Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc sự hiện diện của Mỹ tại một khu liên hợp rộng lớn đã trở thành trung tâm quyền lực quân sự ở Afghanistan. Rahmat Gul/AP
Một thành viên Lực lượng Đặc nhiệm Afghanistan lái xe Humvee trong một nhiệm vụ chiến đấu chống lại Taliban vào tháng 7 năm 2021. Danish Siddiqui, nhiếp ảnh gia của Reuters chụp bức ảnh này, đã thiệt mạng vài ngày sau đó trong các cuộc giao tranh ở Afghanistan. Siddiqui là nhiếp ảnh gia của Reuters từ năm 2010, và là nhiếp ảnh gia chính của hãng thông tấn này tại Ấn Độ. Anh cũng là thành viên của nhóm Reuters đã giành giải Pulitzer năm 2018 cho hạng mục Ảnh Đặc sắc về người tị nạn Rohingya chạy trốn khỏi Myanmar. Danish Siddiqui/Reuters
Hanif, người bị trúng đạn lạc vào thái dương, và anh trai Mohammed, được nhìn thấy tại Bệnh viện Khu vực Mirwais ở Kandahar vào tháng 8 năm 2021. Kandahar đã bị bao vây trong một tháng và sắp rơi vào tay Taliban. Jim Huylebroek/The New York Times/Redux
Các chiến binh Taliban ngồi bên trong dinh tổng thống ở Kabul vào tháng 8 năm 2021. Dinh tổng thống đã được bàn giao cho Taliban sau khi các quan chức chính phủ Afghanistan rời đi vài giờ trước đó. Nhiều thành phố lớn của Afghanistan đã rơi vào tay nhóm phiến quân này mà hầu như không gặp phải sự kháng cự nào. (Zabi Karimi/AP)
Người dân leo lên nóc máy bay tại sân bay quốc tế Kabul sau khi Taliban sử dụng lại thủ đô một ngày trước đó. Hàng trăm người đổi đường băng, tuyệt vọng tìm đường rời khỏi Afghanistan. Hình ảnh Wakil Kohsar/AFP/Getty
Một người đàn ông bế đứa trẻ đầy máu trong khi một phụ nữ bị thương nằm trên đường sau khi các chiến binh Taliban nổ súng và dùng roi da, gậy gộc và vật sắc nhọn để khống chế đám đông bên ngoài sân bay Kabul vào tháng 8 năm 2021. "Bạo lực diễn ra không phân biệt đối xử", nhiếp ảnh gia Marcus Yam của tờ Los Angeles Times nói với CNN. "Tôi thậm chí còn thấy một chiến binh Taliban, sau khi bắn vài phát súng về phía đám đông, mỉm cười với một chiến binh Taliban khác - như thể đó là một trò chơi đối với họ vậy." Marcus Yam/Los Angeles Times/Getty Images
Người dân ngồi bên trong một máy bay quân sự trong một đợt sơ tán khỏi Kabul vào tháng 8 năm 2021. Không quân Hoa Kỳ đã sơ tán khoảng 3.000 người khỏi sân bay quốc tế Kabul vào ngày hôm đó, theo một quan chức Nhà Trắng. Vị quan chức này cho biết nhóm này bao gồm gần 350 công dân Hoa Kỳ, thành viên gia đình của công dân Hoa Kỳ, người nộp đơn xin Thị thực Nhập cư Đặc biệt và gia đình của họ, cùng những người Afghanistan dễ bị tổn thương khác. Một số chuyến bay thuê bao dân sự cũng đã khởi hành từ sân bay Kabul trong 24 giờ trước đó. Trung sĩ Brandon Cribelar/Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ/Reuters
Biden lặp lại khi nghe câu hỏi về vụ đánh bom tự sát xảy ra bên ngoài sân bay quốc tế Kabul vào tháng 8 năm 2021. Vụ tấn công đã giết chết hàng tuần thường dân Afghanistan và 13 quân nhân Mỹ. Nhóm khủng bố ISIS-K, thủ thủ của Taliban ở Afghanistan, đã nhận trách nhiệm về tấn công. Biden sẽ trả tiền. "Chúng tôi sẽ không tha thứ. Chúng tôi sẽ không quên. Chúng tôi sẽ truy tìm và bắt những người phải trả giá", ông nói. Evan Vucci/AP
Ruhullah, 16 tuổi, đau buồn trong lễ chôn cất cha mình, Hussein, một cựu cảnh sát đã thiệt mạng trong vụ đánh bom tự sát tại sân bay Kabul. Ruhullah sống sót sau nổ bom nhưng không biết cha mình đã chết cho đến khi anh trở về với gia đình vào ngày hôm sau. Victor J. Blue/Thời báo New York/Redux
Người dân tụ tập quanh xác một chiếc xe bị thiêu rụi sau cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Mỹ tại Kabul vào tháng 8 năm 2021. Mười thành viên của một gia đình — bao gồm bảy trẻ em — đã thiệt mạng trong cuộc không kích. Vào tháng 9, một cuộc điều tra của quân đội Hoa Kỳ phát hiện ra rằng chiếc xe bị nhắm mục tiêu có thể không phải là mối đe dọa liên quan đến ISIS-K, theo Tướng Frank McKenzie, vị tướng hàng đầu của Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ. McKenzie nói với các phóng viên rằng cuộc không kích là một "sai lầm" và đã đưa ra lời xin lỗi. Marcus Yam/Los Angeles Times/Getty Images
Biden và các quan chức khác theo dõi những chiếc quan tài phủ cờ chở hài cốt của các quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Afghanistan được đưa về Hoa Kỳ vào tháng 8 năm 2021. Saul Loeb/AFP/Getty Images
Thiếu tướng Lục quân Hoa Kỳ Chris Donahue, tư lệnh Sư đoàn Nhảy dù 82, lên máy bay vận tải quân sự C-17 rời Kabul vào ngày 31 tháng 8 năm 2021. Ông là người lính Hoa Kỳ cuối cùng rời khỏi đất nước. Jack Holt/Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ
Các chiến binh Taliban tấn công sân bay Kabul sau khi quân đội Hoa Kỳ hoàn tất việc rút quân. Marcus Yam/Los Angeles Times/Getty Images
