VĂN HÓA ONLINE - DIỄN ĐÀN 2 - THỨ BA 09 SEP 2025
Tín đồ Phật giáo Hòa Hảo Vương Văn Thả chết trong tù lúc nào, vì sao?
BBC 9 tháng 9 2025
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/czxwrqkqjvjo
Nguồn hình ảnh, Reuters. Ông Vương Văn Thả tại phiên tòa ngày 23/1/2018 ở tỉnh An Giang
Ông Vương Văn Thả, một Phật tử Hòa Hảo đang thụ án 12 năm tù về tội tuyên truyền chống nhà nước, vừa qua đời trong tù. Gia đình nói với BBC News Tiếng Việt rằng họ không chấp nhận nguyên nhân cái chết như thông báo từ chính quyền.
Sáng ngày 2/9/2025, công an xã Vĩnh Hậu, huyện An Phú, tỉnh An Giang, thông báo miệng cho em họ của ông Vương Văn Thả, rằng ông đã qua đời tại trại giam An Phước, Bình Dương, do "tự tử", bà Vương Ngọc Thảo, con gái ông Thả, nói với BBC News Tiếng Việt hôm 8/9.
Ông Thả bị bắt ngày 18/5/2017. Thông tấn xã Việt Nam thời điểm đó dẫn cáo trạng nói ông Thả, vào đầu năm 2017, đã có hành vi "tuyên truyền, bịa đặt, xuyên tạc" về Đảng Cộng sản và chính quyền Việt Nam.
Hai cha con ông Thả bị cáo buộc đã "kích động mọi người treo cờ vàng ba sọc đỏ" vào ngày 30/4/2017.
Liên quan đến cái chết của ông Thả, phía trại giam không cung cấp thêm chi tiết mà chỉ yêu cầu gia đình đến nhận xác, theo tường thuật của bà Thảo.
Bà Thảo cho hay em trai bà là Vương Thanh Thuận đã trực tiếp tới trại giam nhận xác cha, đồng thời chôn cất ông Thả tại khu nghĩa trang của trại do gia đình không được cho mang xác về nhà.
Tại trại giam, cán bộ trại lại nói với em trai bà rằng ông Thả chết "có thể do bệnh phổi", tuy nhiên không cung cấp giấy chứng tử của bệnh viện, bà Thảo thuật lại với BBC News Tiếng Việt.
Trại giam cũng nói rằng do gia đình có mặt sau khi ông Thả qua đời được 24 tiếng nên thi thể không còn trong tình trạng có thể vận chuyển theo quy định, do đó phải chôn cất tại trại.
"Thế nhưng, cha tôi qua đời vào ngày giờ nào thì trại giam lại không nói để chúng tôi tới kịp thời. Cho tới nay, gia đình chúng tôi vẫn không biết cha qua đời khi nào. Cũng không nhận được thông báo chính thức nào bằng văn bản. Chính quyền chỉ thông báo miệng cho chú tôi rằng cha tôi đã chết chứ cũng không thông báo với gia đình tôi," bà Thảo kể lại với BBC News Tiếng Việt vào trưa 8/9/2025.
Nguồn hình ảnh, Cơ quan công an. Ông Vương Văn Thả thời điểm bị bắt cùng các vật dụng, giấy tờ tùy thân của ông và một số người liên quan bị công an thu giữ
Cũng theo bà Thảo, gia đình hoài nghi về thông tin ông Thả chết do bệnh như trại giam thông tin.
Bà nói rằng ông Thả nhiều lần khẳng định ông không bao giờ tự làm hại mình.
"Cha tôi ăn chay trường, tập thể dục thường xuyên. Trước khi được thông báo qua đời, các bạn tù từng gặp ông đều nói ông vẫn khỏe mạnh.
"Hôm đi nhận xác cha tôi, em tôi nói rằng nhìn thi thể ông vẫn tươi tắn, không có dấu hiệu bị bệnh."
Gia đình không được thăm gặp ông Thả suốt sáu năm qua. Lý do là ông Thả phản đối bản án dành cho ông nên trong suốt thời gian ngồi tù đã kiên quyết không ký tên nhận tội và không mặc áo tù. Chính vì vậy, trại giam xếp ông hạnh kiểm kém, không được gặp người thân, bà Thảo nói thêm.
Các thông tin về ông gia đình chỉ nhận được qua các bạn tù của ông Thả.
BBC News Tiếng Việt phỏng vấn bà Thảo vào trưa ngày 8/9/2025, thì tới chiều cùng ngày, bà Thảo cập nhật thông tin công an tới nhà đưa văn bản của trại giam An Phước.
Văn bản mà bà Thảo cung cấp đề ngày 3/9/2025, trong đó, trại giam An Phước cho hay ông Thả qua đời vào sáng cùng ngày.
Văn bản có đoạn:
"Vào sáng ngày 03/09/2025, phạm nhân Vương Văn Thả có dấu hiệu mệt, khó thở, Trại đã đưa phạm nhân đến Bệnh viện Đa khoa Bình Phước tỉnh Đồng Nai để cấp cứu, đã tử vong."
Nguồn hình ảnh, Gia đình cung cấp. Thông báo của trại giam An Phước
Nguồn hình ảnh, Gia đình cung cấp. Thông báo của trại giam về việc xếp loại "Hạnh kiểm kém" cho ông Vương Văn Thả
Chụp lại hình ảnh, Gia đình cúng ông Vương Văn Thả đầu tháng 9/2025
Bà Thảo còn cho hay công an yêu cầu gia đình không được nói gì liên quan đến cái chết của ông Thả.
Nhà riêng của ông Thả bị giám sát chặt chẽ, camera an ninh bên ngoài bị công an phá hủy.
Bà Thảo nói thêm rằng từ khi ông Vương Văn Thả bị bắt vào năm 2017, gia đình bà thường xuyên bị công an sách nhiễu, "triệt đường sống". Họ thường xuyên bị công an "mời làm việc", không nơi nào ở địa phương nhận gia đình bà vào làm việc. BBC News Tiếng Việt chưa thể độc lập xác minh các thông tin này.
Project88 - một tổ chức phi chính phủ quốc tế chuyên vận động nhân quyền cho Việt Nam - nói rằng đây là trường hợp thứ năm một tù nhân chính trị được thông báo chết trong tù trong những năm gần đây với nguyên nhân không rõ ràng.
Các trường hợp trước đó gồm các tù nhân Đỗ Công Đương, Đào Quang Thực, Đoàn Đình Nam và Huỳnh Hữu Đạt.
Chính phủ Việt Nam chính thức công nhận Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, nhưng các lãnh đạo của giáo hội này được cho là thành viên của Đảng Cộng sản.
Nhiều tín đồ Hòa Hảo từ chối tham gia tổ chức do nhà nước kiểm soát này nên tách ra thành lập các nhánh riêng, hoạt động động lập, không đăng ký với chính quyền, hay còn gọi là "không được chính quyền công nhận".
Ông Vương Văn Thả là ai?
Ông Vương Văn Thả, quê ở An Giang, là một tín đồ Phật giáo Hòa Hảo độc lập. Gia đình cho hay ông Thả chỉ là một Phật tử thuần túy, không theo tổ chức chính trị nào, không là lãnh đạo của nhóm hội nào.
Trong quá trình tu tập và đi giảng đạo cho bà con ở địa phương, ông bị chính quyền đàn áp nên đã nhiều lần lên tiếng phản đối.
Ông Vương Văn Thả từng hai lần bị tuyên án và bỏ tù.
Lần thứ nhất, vào tháng 10/2012, ông Vương Văn Thả bị bắt giữ và khởi tố theo Điều 258 Bộ luật Hình sự 1999 với cáo buộc "lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước". Vụ việc được xét xử tại tòa cấp quận.
Ngày 2/8/2013, phiên tòa sơ thẩm diễn ra, ông Thả bị tuyên án ba năm tù giam.
Ông ra tù vào tháng 10/2015.
Lần thứ hai vào năm 2017, ông bị bắt và sau đó trong phiên toà năm 2018, ông bị kết án 12 năm tù theo Điều 88 của Bộ Luật Hình sự về "tuyên truyền chống nhà nước".
Con trai ông, Vương Thanh Thuận, cùng hai cháu là Nguyễn Nhật Thưởng và Nguyễn Nhật Trường, cũng bị kết án trong cùng phiên tòa với ông. Ông Thuận nhận án bảy năm tù giam, Thưởng và Trường mỗi người sáu năm tù giam.
Một bài trên báo Quân đội Nhân dân năm 2018 nói ông Thả thường xuyên tuyên truyền "vu khống Đảng và Nhà nước đàn áp tôn giáo", "bôi xấu lãnh tụ và Đảng Cộng sản Việt Nam".
Báo này cũng nói ông Thả "kích động ly khai" và "kích động treo cờ vàng ba sọc", đồng thời "kêu gọi ký tên ủng hộ, tham gia tổ chức 'Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời' của Đào Minh Quân (ở Hoa Kỳ)".
Trong khi đó, một số tổ chức nhân quyền quốc tế gọi ông là "nhà hoạt động tôn giáo".
**
Việt Nam: Hai tín đồ Phật giáo Hòa Hảo ra tù với sức khỏe 'suy kiệt'
Tác giả, Mỹ Hằng
Vai trò, BBC News Tiếng Việt
3 tháng 7 2023
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-66084459
Chụp lại hình ảnh, Các tín đồ của Đạo Tràng Út Trung (thuộc Phật giáo Hòa Hảo)
Hai cha con ông Bùi Văn Trung và Bùi Văn Thâm của Đạo Tràng Út Trung (thuộc Phật giáo Hòa Hảo), vừa được trả tự do sau sáu năm tù với tội danh "Gây rối trật tự công cộng" và "Chống người thi hành công vụ", nhưng ông Trung về nhà với sức khỏe suy kiệt.
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt từ An Giang, anh Thiện Tâm, một người con của ông Trung (62 tuổi) cho hay sức khỏe của ông Trung suy giảm trầm trọng trong trại giam.
Trước khi được trả về nhà, ông Trung trải qua một ca mổ cấp cứu khối ung thư đại tràng tại Bệnh viện Chợ Rẫy hôm 12/6.
"Cha tôi ung thư đại tràng giai đoạn hai, răng rụng, mắt gần như mù. Trại giam tắc trách, họ phát hiện trễ, ban đầu họ chẩn đoán rối loạn tiêu hóa nhẹ và đau bao tử, chỉ kê thuốc giảm đau. Chỉ đến khi cha đi vệ sinh ra máu trại mới đưa ông đi bệnh viện, chữa trị sơ sài rồi đưa về trại lại.
"Khi bệnh viện chẩn đoán khối u đại tràng họ giấu không nói cho cha và gia đình biết, nếu biết mà phẫu thuật gấp thì không đến nỗi như hiện nay.
Chụp lại hình ảnh, Ông Bùi Văn Trung
"Đến khi bệnh cha ngày càng nặng, họ cho đến bệnh viện Bình Phước, nhưng tại đây không đủ phương tiện điều trị. Gia đình phải đấu tranh kịch liệt mới đưa được cha đến bệnh viện Chợ Rẫy.
"Tại đây cha tôi được phẫu thuật khi khối u bằng quả cam sành. Bác sỹ nói quá trễ. Hiện sau phẫu thuật sức khỏe cha tạm ổn định."
Ông Thiện Tâm phê phán điều ông cho là "cách đối xử của trại giam với các bệnh nhân bệnh nặng".
Dân biểu QH Liên bang Đức nay đã nghỉ hưu, ông Martin Patzelt, người từng bảo trợ và giúp đỡ trường hợp của cha con ông Trung khi cả hai còn ngồi tù, nói với BBC rằng ông biết về tình trạng bệnh tật của ông Trung và cũng biết rằng nhà tù đã giấu, không nói cho ông Trung biết tình trạng bệnh của mình.
"Tôi đã nghe nói về căn bệnh mà người ta đã không nói cho tù nhân Trung biết. Nhờ nỗ lực cao độ của gia đình và NGO hỗ trợ mà chúng ta mới biết được chẩn đoán thực sự về bệnh của ông và đấu tranh để ông được điều trị chuyên khoa.
Đã có không ít trường hợp gia đình các tù nhân tôn giáo và chính trị phản ánh về điều kiện tồi tệ trong các trại giam của Việt Nam.
Một số tù nhân thậm chí mắc bệnh nặng và chết trong tù, như trường hợp ông Phan Văn Thu, người sáng lập Ân Đàn Đại Đạo - không được nhà nước Việt Nam công nhận- qua đời năm 2022 trong trại giam Gia Trung, tỉnh Gia Lai.
Hay tù nhân lương tâm Đỗ Công Đương, chết tại Trại giam số 6, tỉnh Nghệ An năm 2022 sau một thời gian dài đau ốm và được cho là không được khám chữa bệnh đầy đủ.
"Ở đây một lần nữa, rõ ràng những người có niềm tin chính trị, tôn giáo phi chính thống hoặc người sắc tộc thiểu số bị xem là có giá trị thấp hơn trong mắt của các nhà cầm quyền chính trị và do đó không cần được chăm sóc y tế thích hợp. Người ta có thể nói một cách cay độc rằng nếu những người này chết sớm hơn, chế độ sẽ bớt đi một gánh nặng," ông Martin Patzelt bình luận.
Về Đạo Tràng Út Trung
Ông Bùi Văn Trung là chủ Đạo Tràng Út Trung ở ấp Phước Hòa, xã Phước Hưng, huyện An Phú, tỉnh An Giang.
Hai cha con ông Trung nằm trong số sáu người của Đạo Tràng Út Trung ra tòa hôm 9/2/2018 tại huyện An Phú, tỉnh An Giang và bị tuyên án tổng cộng 22 năm tù, 2 năm án treo.
Thời điểm năm 2017, Báo An Giang dẫn nội dung cáo trạng, theo đó nói chiều tối 19/4/2017, có ba người điều khiển xe máy không đồng ý xuất trình giấy tờ xe theo yêu cầu của "tổ công tác tuần tra".
Báo này tường thuật rằng một số người, trong đó có ông Trung, dù không tham gia giao thông nhưng đã kéo đến hô "Đả đảo cộng sản đàn áp tôn giáo", dẫn đến việc "nhiều người khác hô theo, làm mất trật tự".
Trước khi diễn ra phiên xử, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) có trụ sở tại New York thời đó đã kêu gọi giới chức "hoãn xử sáu tín đồ Phật giáo Hòa Hảo" và cần điều tra xem liệu vụ việc có phải do "nguyên nhân kỳ thị hay đàn áp tôn giáo không".
Đây không phải lần đầu hai cha con Trung đi tù. Trước đó ông Trung từng bị tù bốn năm vì tội "Chống người thi hành công vụ" và ông Thâm bị tù hai năm rưỡi trong một vụ việc khác mà một số tín đồ Hòa Hảo cho rằng bị "đàn áp".
Tuy là một tôn giáo được chính phủ Việt Nam công nhận và có khoảng 2 triệu tín đồ khắp cả nước nhưng có những trường hợp chính quyền Việt Nam áp đặt các biện pháp kiểm soát với những nhánh của Phật Giáo Hòa Hảo nằm ngoài tầm kiểm soát, trong đó có Đạo Tràng Út Trung.
Gia đình ông Trung cho biết các hoạt động chính của Đạo Tràng Út Trung là niệm Phật, thuyết giảng, trao đổi giáo lý. Kể từ khi ông không chịu gia nhập Giáo hội Phật Giáo Hoà Hảo mà nhà nước công nhận, việc sinh hoạt tôn giáo của Đạo tràng Út Trung đã bắt đầu gặp trở ngại, theo các nguồn tin của giới vận động tự do tôn giáo ở VN.
‘Chỉ mong được yên ổn tu hành'
Ông Bùi Văn Thâm, 36 tuổi, ra tù cùng thời điểm với cha mình, nói với BBC rằng hiện sức khỏe và tinh thần của ông 'tốt'.
Chụp lại hình ảnh, Ông Bùi Văn Thâm
Ông Thâm cũng kể lại quá trình sống trong tù mà theo ông là bị đàn áp, gây khó khăn rất nhiều.
Ông nhắc lại lần bị chuyển trại giam và bị bỏ đói từ sáng đến chiều mới được cho vào phòng giam ăn cơm.
Tiếp đó là lần ông bị đưa vào phòng làm việc của cán bộ trại giam, bị cùm chân và cho ăn uống, tiểu tiện tại chỗ.
Ông Thâm nói ông đã từng tuyệt thực nhiều lần để phản đối trại giam, tuyên bố mình vô tội. Lần tuyệt thực lâu nhất của ông là 21 ngày.
Ông nói trong suốt thời gian tù ông không nhận tội và không nhận mình là phạm nhân.
"Tôi thấy con đường mình đang đi là đúng đắn, dù khó khăn đến mấy tôi vẫn kiên trì và quyết tâm đi đến cùng.
"Mong các tổ chức bên ngoài có tiếng nói để chính quyền họ làm đúng quy định của pháp luật chứ đừng mượn pháp luật để đàn áp tôn giáo."
"Tôi chỉ mong được yên ổn tu hành, niệm Phật, tổ chức các buổi lễ tại nhà theo đúng quy định của pháp luật. Chỉ mong muốn đơn giản như vậy."
Đàn áp tôn giáo?
Bình luận về vụ việc xảy ra với các tín đồ của Đạo Tràng Út Trung, ông Martin Patzelt nói:
"Cuộc đàn áp không chỉ đối với những người chỉ trích về mặt chính trị mà, qua trường hợp của ông Thâm và ông Trung, cho thấy có một sự sợ hãi lớn của những nhà cầm quyền độc tài đối với những người có suy nghĩ khác biệt, trong trường hợp này là những người theo đạo Phật. Tất cả những người không tuân theo học thuyết của nhà nước cộng sản dường như bị xem là một mối đe dọa đối với những người cầm quyền."
Ông Martin Patzelt nhìn nhận rằng những người có suy nghĩ khác biệt dường như là "một mối đe dọa đối với mọi chế độ độc tài".
Ông nói rằng những ai đi chệch khỏi tiêu chí của nhà nước đều bị "cải tạo" hoặc bị vô hại hóa bằng hình phạt, tra tấn hay thậm chí là tử hình. Làm như vậy, theo ông, là "cướp đi tiềm năng phát triển quý giá của chính họ."
"Chỉ có tư duy tự do mới có thể tạo ra sự đổi mới, động lực, sự phát triển và sự tối ưu hóa chất lượng cuộc sống cần thiết. Đó là lý do tại sao sự phát triển về khoa học, văn hóa và xã hội bị trì trệ trong các chế độ độc tài. Bằng chứng là khi xem bản đồ chính trị của trái đất (chúng ta sẽ thấy) các nền dân chủ tự do vượt trội hơn nhiều các chế độ độc tài từ thành tích kinh tế, tiêu chuẩn xã hội, tiềm năng phát triển cho đến thực tiễn giải quyết xung đột."
Trong báo cáo năm 2023, Ủy ban Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (USCIRF) đã khuyến nghị Bộ Ngoại giao Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách 'các quốc gia đặc biệt đáng quan ngại'.
USCIRF báo cáo rằng chính phủ Việt Nam tăng cường kiểm soát và đàn áp các nhóm tôn giáo, đặc biệt là những nhóm hoạt động độc lập, không đăng ký với chính quyền. Các hình thức bức hại bao gồm quấy rối, đe dọa bỏ tù, phạt tiền và ép buộc phải từ bỏ hoặc rời bỏ các giáo phái tôn giáo của họ.
Ngày 2/12/2022, Mỹ đưa Việt Nam vào 'Danh sách Theo dõi Đặc biệt' (Special Watch List) về vấn đề tự do tôn giáo, cùng với Algeria, Cộng hòa Trung Phi, và Comoros.
Đây là mức độ nghiêm trọng thứ hai sau 'Danh sách Quan ngại Đặc biệt' (Countries of Particular Concern).
Đầu tháng 6/2023, vụ dân nổ súng vào hai đồn công an ở Đắk Lắk khiến ít nhất chín người thiệt mạng, trong đó có sáu cán bộ, được cho là do các áp bức của chính quyền về đất đai và tôn giáo đối với người Thượng.
Năm 2022 nóng với vụ giới chức bắt giữ và xét xử bốn người của Tịnh Thất Bồng Lai - một tổ chức tôn giáo độc lập.
12/2021, 56 tín đồ đạo Dương Văn Mình của người dân tộc thiểu số H'mông bị bắt.
9/2021, ba chức sắc đạo Cao Đài độc lập bị bắt
Báo cáo của Mỹcũng cho hay hàng chục tín đồ chức sắc của các nhóm tôn giáo khác tại Việt Nam đã bị thẩm vấn trong chỉ riêng năm 2019.
