Nguyễn Hưng Quốc: "Viết vu vơ"

03 Tháng Hai 201511:57 CH(Xem: 3910)

VĂN HỌC NGHỆ THUẬT - "NHẬT BÁO VĂN HÓA - CALFORNIA" THỨ TƯ 04 FEB 2015

Viết vu vơ

image090

Nguyễn Hưng Quốc

Trong cuốn sách mới, Viết Vu Vơ, vừa được Người Việt xuất bản tại California (1), tôi viết về khá nhiều đề tài, từ chuyện du lịch đến văn hóa ẩm thực, văn học nghệ thuật, chính trị Việt Nam và thế giới. Với bất cứ vấn đề gì, tôi cũng đều xuất phát từ một góc nhìn: Việt Nam, hoặc quay về một tụ điểm: Việt Nam. Có thể nói, dù đề tài có đa dạng đến mấy, ám ảnh cũng chỉ có một: Việt Nam. Tôi cho đó là số phận của những người Việt Nam lưu vong: Sau khi rời khỏi quê hương, chúng ta liền biến quê hương từ một lãnh thổ thành một ký ức và một tưởng tượng, hơn nữa, thành một khung nhận thức và một hệ quy chiếu, từ đó, chúng ta nhìn mọi vật và mọi việc. Nói cách khác, dù đi đâu và làm gì, chúng ta vẫn không thoát khỏi Việt Nam. Sống trong nước, quê hương nằm dưới chân. Sống ở nước khác, quê hương nằm trong đầu. Cái dưới chân, tuy mênh mông, nhưng rất nhẹ nhàng; cái trong đầu, tuy vô hình và không có diện tích nhất định, nhưng lại nặng trĩu và chật cứng, không  thể thoát được. Khi quê hương dưới chân và quê hương trong đầu khác nhau, người ta liền tự biến thành những kẻ vượt biên liên tục, lúc nào cũng chông chênh và chòng chành ở giữa. Giữa quê nhà và đất khách. Giữa quá khứ và hiện tại. Giữa hoài niệm và dự phóng. Và, luôn luôn, giữa các biên giới, từ biên giới quốc gia đến các biên giới văn hoá và ngôn ngữ.

Viết về những vấn đề tương đối nghiêm túc như vậy, tại sao tôi lại lấy nhan đề là Viết Vu Vơ? Viết vu vơ, như vậy, không liên quan đến đề tài. Mà là cách viết. Chủ yếu là cách viết của một người tài tử, ví dụ, viết về văn học, không phải từ góc độ một nhà phê bình, hoặc về chính trị, không phải từ góc độ một nhà bình luận. Ở mọi vấn đề, trong cuốn sách này, tôi đều viết từ cảm nhận ít nhiều có tính chất cá nhân. Tôi ít trích dẫn. Tôi cũng không phân tích dài dòng. Tôi chỉ cố nắm bắt những ấn tượng thoáng qua, những ý nghĩ thoáng qua, những cảm xúc thoáng qua. Trong những trường hợp chẳng đặng đừng mới tra cứu đến sách vở. Nói chung, viết những bài trong cuốn sách này, tôi nhắm chủ yếu đến đại chúng. Với hy vọng ai cũng đọc được. Và đồng cảm được.

Không hiểu sao, khi đặt nhan đề Viết Vu Vơ, tôi lại hay lẩn thẩn một mình ngâm nga bài “Liêu Trai đề từ” của Vương Ngư Dương mà tôi thuộc lòng từ hồi nhỏ, cả nguyên tác lẫn bản dịch của Tản Đà:

Cô vọng ngôn chi cô thính chi,
Đậu bằng qua giá vũ như ti.
Liệu ưng yếm tác nhân gian ngữ,
Ái thính thu phần quỷ xuớng thi.

(Nói láo mà chơi, nghe láo chơi
Giàn dưa lún phún hạt mưa rơi
Chuyện đời hẳn chán, không buồn nhắc
Thơ thẩn nghe ma đọc mấy lời.)

Thú thực, tôi cũng không hiểu tại sao mình lại liên tưởng như vậy. Tâm trạng của tôi hoàn toàn khác tâm trạng của Vương Ngư Dương khi đọc truyện Liêu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh. Cuốn Viết Vu Vơ này rõ ràng rất thời sự, lúc nào cũng đau đáu về hiện tình cũng như viễn ảnh chính trị của Việt Nam và thế giới. Hơn nữa, hầu hết các bài này đều viết trong tâm trạng của một người muốn đóng góp chút gì đó cho đất nước. Không, hoặc có, có rất ít, cảm giác buồn chán hay tuyệt vọng. Vậy tại sao?

Lần nữa, xin thú thực, tôi không hiểu.

Ừ, mà cũng bình thường thôi. Ở đời, đâu phải lúc nào mình cũng tự hiểu mình đâu nhỉ? Cái gọi là “mình” ấy, đôi khi, cũng thật bí ẩn. Không phải với người khác. Mà là với chính nó. Nhưng như vậy mới có chuyện để bàn. Biết đâu, ở một cuốn sách khác. Một lúc nào đó. Sau này.

***

CHÚ THÍCH:

  1. Có bán tại nhật báo Người Việt ở California và trên amazon.com

image091
Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.

15 Tháng Sáu 2015(Xem: 13412)
01 Tháng Ba 2015(Xem: 4386)
Nhà văn Võ Phiến sinh năm 1925, năm nay ông tròn 90 tuổi. Với số tuổi ấy, ông không những là một trong những nhà văn thọ nhất của Việt Nam mà còn là người có một sự nghiệp văn học dài nhất, hơn cả nửa thế kỷ.
24 Tháng Mười Hai 2014(Xem: 5741)
Văn học miền Nam, từ 1954 đến 1975, là một đóng góp và một thành tựu của văn học Việt Nam, trong một giai đoạn thuộc nửa sau thế kỷ XX. Nó chỉ tồn tại trong vòng 20 năm, nhưng nó đã là một tồn tại quan trọng và không thể thiếu của giai đoạn này.
30 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4093)
Có tiếng điện thoại reo, từ phòng ngoài cô thư ký cho hay là có hai người cảnh sát muốn găp. Liền sau đó có tiếng gõ cửa. Vừa ngẫng mặt lên, Trọng thấy Thạch Hùng đứng chóang ngay trước cửa. Mặt anh ta hầm hầm, miệng lẩm bẩm hình như anh ta đang chửi thề với ai. Sau lưng Thạch Hùng là hai người cảnh sát Mỹ:
24 Tháng Mười Một 2014(Xem: 5374)
Trong giai đoạn sau 1963, một sự kiện nữa cũng không thể bỏ qua: là vai trò của Phật giáo bỗng nổi bật hẳn lên trong đời sống của xã hội Miền Nam.
20 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4182)
Nguyễn Hưng Quốc VOA 17.11.2014 Trong một cuộc tán gẫu về văn học quanh một bàn nhậu ở Việt Nam, dịp tôi về thăm nhà vào cuối năm 2000, một người nghe đâu cũng làm thơ hỏi tôi: "Nghe nói hình như anh có viết một cuốn sách về Võ Phiến?"
16 Tháng Mười Một 2014(Xem: 3852)
Sau hơn ba mươi năm nghề thầy thuốc ông ta về hưu ở tuổi 69. Ông ở nhà lo cơm nước cho vợ. Chiều, vợ đi làm về, có sẵn một bữa cơm sốt canh nóng cho hai vợ chồng là tình nghĩa biết chừng nào. Đó là ước mơ và cũng là triết lý sống cuối đời của ông. Với ông, cái khó không phải là kỹ thuật nấu nướng, mà là ‘chất liệu’.
09 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4289)
Lời Phi Lộ: Trong hơn 1 tháng nay kênh truyền thông CNN hằng ngày làm sống lại nước Mỹ trong “Những Năm Sáu Mươi”của thế kỷ trước qua cuốn phim“The Sixties”. Những biến động của xã hội Mỹ vào thời khoản này đều được lồng trong khung cảnh của“Chiến Tranh Việt Nam”-VietNam War
06 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4818)
Sau bốn mươi năm lưu vong ở hải ngoại, bây giờ cũng chưa phải là muộn để tập thể người Việt tỵ nạn chúng ta ngỏ lời tri ân sâu sắc đến các quốc gia đã và đang bao dung người Việt tỵ nạn trong suốt hơn 4 thập niên qua: Úc, Mỹ, Pháp, Canada, Đức
30 Tháng Mười 2014(Xem: 5262)
02 Tháng Mười 2014(Xem: 6227)
E.E - Emprunt Empreinte - Mượn Dấu Thời Gian Nếu như những ánh sao băng có xẹt ngang bầu trời và để lại chút dấu thời gian....
23 Tháng Chín 2014(Xem: 4373)
Trải qua một thời gian khá dài sống ở vùng rừng núi thâm u này, tuy rằng năm nào đều có bão tuyết ùa tới trắng xóa rừng núi, nhưng chưa bao giờ tệ hại tàn bạo khủng khiếp như năm nay.
18 Tháng Chín 2014(Xem: 3954)
Nơi O ở là nơi ta chưa đến O bảo rằng có tuyết trắng mùa đông Và mùa hạ nắng vàng hôn hoa lá