Vài Bài Thơ Tháng Giêng 2026: Bên Này Biển Bên Kia Biển; Quê Hương Tôi; Chân Trần Tối Mật; Nghìn Năm Trước 50 Năm; Thư Tình Viết Từ Chiến Trường; Sính Lễ Cầu Hôn

VĂN HÓA ONLINE - VAAMA - THỨ NĂM 01 JAN 2026

 

Vài Bài Thơ Tháng Giêng 2026: Bên Này Biển Bên Kia Biển; Quê Hương Tôi; Chân Trần Tối Mật; Nghìn Năm Trước 50 Năm; Thư Tình Viết Từ Chiến Trường; Sính Lễ Cầu Hôn

Tranh minh họa.

 

Bên Này Biển Bên Kia Biển

lý kiến trúc, tháng Giêng 2026

 

Tôi. Bên này biển

Em. Bên kia biển  

Trùng dương chưa nối lại

Khác nhau mùi mằn mặn

Khác nhau đôi môi thơm.

 

Những dòng hải lưu đa chiều nóng lạnh

Tâm bão Trường Sa xoáy cường độ ‘khủng’

Tâm bão Florida đổ về lạnh buốt California

Buốt tim tôi

Ta thương người hay ta thương ta?

 

Những đợt sóng thời gian trôi qua vùn vụt

Quên đi! những ngày đội sóng ngất trời dạt đảo hoang vu

Quên đi! những đêm vật vã con thuyền ra khơi bặt tăm tôm cá

Quên đi! những con sò run sợ trốn vào hang hốc đá ‘mackeno’

 

Như những người tháo chạy tù đày và tuyệt vọng

Tôi ra sức vun đắp cái ốc đảo liêu xiêu ở miền đất mới

Mồ hôi. Mồ côi. Bão táp

Cố thủ trong đó

Lạc lõng, khô kiệt, suy tàn, ngán ngẩm tình đời

Đôi khi muốn thoát cơn cuồng phong yêu đương u tối

Tôi. Sống thật thà như loài thú hoang

Tôi. Trôi ngày và đêm

Và, những nụ hôn nhạt

Đếm giọt thời gian. Chua cay và nước mắt

 

Năm mươi năm chưa mở mắt

Nước bốn nghìn năm vẫn trẻ con.

 

Thuyền và biển

Chuyển dạ

Đau dữ dội

Đau đứt ruột

Trong ngoài

Em có đau không?

 

* Cali, Jan, 2026

 

Quê Hương Tôi

 

Quê hương tôi có khu rừng ngôn ngữ thiên la địa võng

Có hàng triệu cái nhìn tóe lửa giáp mặt nhau

Tàn nhẫn như cơn giông hắt vào mặt tím bầm

Xây bức tường bít kín những tâm hồn hoa máu

Máu từ đất khổ: thách thức

Máu từ cực quyền: bao vây.

 

Ôi!

Đẹp chăng những hố hầm lừng danh thế giới

Chôn xác người

Quen lạ

Cỏ mọc

Xanh mộ hoang.

 

Chân Trần Tối Mật

Bỏ đôi dép đỡ đần vào bãi cỏ

Về với chân trần với đất đi em

Áo bà ba gợn sóng lũy tre xanh

Hương đồng nội ngát giàn hoa thiên lý.

 

Kìa đàn gà cục tác chui bờ giậu

Tan chợ chiều quẩy gánh gánh long đong

Này bờ ao, này mái giạ, chuồng trâu

Bùng bếp lửa, đàn con, bữa cơm chiều vội vã.

 

Chùa ở đâu ngân nga chuông đến lạ

Áo nâu sòng khai kệ bụt hương sen                                  

Trèo lên non lần xuống biển băng hà

Trầm diện bích tìm cho ra diệu ảo.

 

Chân đất ơi! Ta sẽ về giữa thinh không tối mật

Thương cho em mảnh đất khổ khô cằn

Ta sẽ đến và gục đầu kính cẩn

Hôn chân người y hệt đất hôn chân.

 

* Gởi về Vết Tiền Thân Biển Trong Sạch.

 

Nghìn Năm Trước 50 Năm

Tôi không muốn

không thể

không cách nào

xa rời

hạt bụi của vũ trụ

rơi bên bờ biển xanh.

 

…

 

Nghìn năm trước, ở khu rừng đó, hang động đó, tôi sinh ra

Nơi có ngọn đỉnh trời mộng mơ về chuyện tình đẹp nhất trần gian

Đẹp như thần tiên

Đẹp như biển trời

Đẹp như huyền thoại

Đẹp như sóng già nua ngày đêm khản cổ gọi trăng sao

Đẹp như những chuyến ra đi bốn bể của đàn con Lạc

Nhưng. Phương Đông lau lắt. Phương Đông bội bạc. Phương Đông tàn nhẫn. Phương Đông câm lặng. Phương Đông phản bội.

Mẹ và Em hiểu rằng, ta không thể chối bỏ những cuộc phân ly sinh tử để dệt lên vần thơ bi tráng về đất về nước về người.

Mẹ và Em hiểu rằng, dù nghiệt ngã trong cơn bão lịch sử tối tăm, Hoa Máu Tiên Rồng như sợi chỉ treo chuông nhưng không bao giờ đứt tuyệt.

 

…

 

Chiến tranh. Người ta vẫn nghe, vẫn ngóng, vẫn nhìn, vẫn thở, vẫn chống chọi lại tàn nhẫn, vẫn chịu đựng mòn mỏi và hy vọng nhỏ nhoi. Nhưng khi thoát khỏi lưỡi hái của tử thần lịch sử, người ta mới nhìn thấy nhân đạo ở con đường phía trước. Nhân đạo là chủ mọi con đường.

 

Từng khoảnh khắc bất tận của thời gian, mây vẫn lặng lẽ tỏa hào quang tô điểm bức tranh không gian trời đất; biển cả sóng gào vẫn hào sảng vỗ về bãi cát phơi lưng, đại ngàn xanh thẫm pha lá vàng thu tô điểm đồi non, khúc nhạc giao hưởng của Mẹ Cha hòa với cung đàn ngô đồng thơm mùi gỗ quý trên núi thần thoại bài ca dao mừng rỡ thiên thần tái sinh.

 

…

 

Trong đêm tối mịt mùng, lệnh truyền: Hãy chui qua hàng rào kẽm gai chồng chất – Hỡi những trái tim quả cảm nhân từ, đứng thẳng lên, đến với Ta, từ thiên cung, Thượng Đế ban thưởng cho ngươi vòng nguyệt quế ngạt ngào hương thơm nhân ái. 

– Trong giây phút bàng hoàng của lịch sử, đừng hỏi bởi tại mùa thu hờn oán hay mùa xuân đổ vỡ người không biết thương người.

 

Mặc cho bom đạn tơi bời, thi sĩ – người tình của nhân loại – thi sĩ khoác áo chiến y nhỏ giọt máu đào rượm trên ngón tay viết bài thơ tình thắm tuyệt.

 

Nghìn năm trước năm mươi năm sau …

 

1

 

50 năm trước. Tuổi hai mươi

quơ vội chiếc áo Treillis Jacket cũ mèm khoác lên vai em

làm quen. 

 

Xin lỗi em

áo tôi mùi thuốc súng

mồ hôi đẫm bệt máu đào

máu Người Lính Việt

em ơi

lính nào cũng là lính.

 

2

 

50 năm trước. Tuổi hai mươi

dẫn em đi

tay trong tay

chạm vào da thịt. Thiếu nữ

trời ơi. Hương vị tình yêu từ bàn tay mềm ấm

ôi. Tình yêu đây ư. Nhanh như luồng điện

hồn tôi sững sờ. Chân tôi luống cuống

dẫn em đi 

hết con đường bụi đỏ không tên mà vẫn thuộc

tận con phố không đèn mà vẫn tưởng chưa khuya.   

 

3

 

50 năm trước. Tuổi hai mươi

con dốc ngược mê man đồi nín thở

thị trấn đìu hiu ràng buộc gót giầy sô

mới đêm qua

súng mở màn

đánh nhau một trận tơi bời

phố chợ điêu tàn chưa kịp tắt thở  

mùi khói lửa mùi máu tanh tanh

máu loang lổ đầy người

máu chúng ta: kẻ thù, chiến hữu

máu bọn mình thức trắng năm canh

lóe con mắt lõm sâu ngập mùi tử khí

bên kia kìa, góc rừng bí mật

vẫn im lìm đổ về con suối từ dãy Trường Sơn

loang loáng đỏ

đỏ rợn người

đỏ pha vào nước

đỏ thấm vào đất

đỏ tưới thiên thu

nhưng, đó là điều tôi không muốn cho em biết

những dòng máu chỉ là một chết rất khác thường.

 

4

 

50 năm trước. Tuổi hai mươi

đôi giầy sô bê bết bùn đất đỏ

ngang dọc năm này tháng nọ

ta đi qua những nẻo đường xa lắc chiến khu

Doris, Đức Lập, Dak’Song, Núi Lửa, Bù Bông, BuPrang, Nhân Cơ, Gia Nghĩa, Dak’Nông,

ta về qua Gio Linh, Mỹ Chánh, Playmei, Đak To, Dak Pek, Chu Prong, Bình Giả …

ta đi góp nhặt cốt xương

ta về góp nhặt mù trời khăn tang

ta kinh qua cơn phong ba bão táp

ta thảo chiến với bọn lính rừng trẻ măng chưa một lần biết đến tình yêu

ta bàng hoàng nhìn bọn lính núi ào xuống xô thành phố trôi ra biển mặn.

 

5

 

Có nghĩa gì đâu em ơi sau làn khói súng

chiến địa bày biện xác người chồng chất 

trong cơn mê thắng bại

người lính chỉ thèm điếu thuốc

chỉ thèm điếu thuốc mà thôi

đốt vội lên, hít thật sâu 

thở phù khói loãng

gởi về thành phố của em

một lũ hèn núp bóng chiến tranh

một lũ xỏ lá ba que phè phỡn bạc tiền

một lũ tiểu nhân đo lòng quân tử

có bao giờ chúng hiểu

đốm lửa nhỏ lập lòe phiên gác đêm đông

là mục tiêu bắn sẻ

là đạn đạo xuyên qua đầu người lính trẻ trong sáng vô tư.

 

 6

 

Người ta lên tiếng bào chữa:

chính trị là tuyên ngôn!

chiến tranh là tuyên ngôn!

chiến tranh là những lá thư tình gởi đi từ tiền tuyến

viết từ địa đạo không tem không dấu

viết tựa ba lô

ngoáy vài chữ trên bao thuốc lá nát nhàu

trong ngực áo còn nguyên lá thư tình tả tơi đẫm máu.

 

7

 

50 năm trước. Tuổi hai mươi

 

Em,

ta chia nhau em nhé   

hành quân xa từng bước

súng ngủ gật giữa rừng mây gió cuốn

một quả đồi, một gò đất trộn xương khô

mùi thịt người, nướng, xông lên nghẹt thở

Em,

nếu có ngửi thấy mùi chiến tranh vĩnh biệt

Em,

nếu kinh hoàng vì tiếng đại bác đinh tai nhức óc

Em,

nếu có nhớ những mảnh đời phong sương sương khói

Em,

Thì ráng chờ một ngày thù hận hết mang mang.  

 

8

 

Thư tình viết từ chiến trường gởi cho người yêu ở Sàigòn.

 

.

 

KBC … Ngày … Tháng … Năm …

 

Em thương nhớ

tụi nó pháo kích như điên trên nóc lô cốt

căn hầm phòng thủ rung rinh như muốn sụp

cây súng và cây bút sẽ gẫy trong chốc lát thôi

những mảnh đạn sẽ cắm vào thân anh thôi

bụi và đất sẽ phủ kín thư tình

mù lòa. Tất cả đều mù lòa. Đồ chết tiệt!

chắc chắn anh không thể viết cho em được nữa

chắc chắn đây là lá thư cuối cùng viết từ chiến trường

khi … mảnh đạn vô tình ghim vào tim anh

nếu có dính chút máu vào thư thì giữ lấy làm tin

hình bóng em vẫn chảy trong huyết quản người Lính đang chiến đấu rất xa,

rất xa Sài gòn,

 

…

 

(viết trong nỗi nhớ chiến trường biên giới Việt-Miên)

 

(1) Doris. Một trong những chiến địa có tên trên bản đồ chiến sự Vùng II chiến thuật cao nguyên thời VNCH. Doris là tên một tiền đồn dã chiến đóng trên một quả đồi cao khoảng hơn 100 mét so với mặt đất, nằm cách biên giới Cao Miên khoảng 8 km. Nơi đây là căn cứ hỏa lực pháo đội 105 ly của Trung úy Mỹ Doris thuộc Đức Lập Camp, nơi đồn trú của Lực lượng đặc biệt và bộ chỉ huy Chi khu Đức Lập. Theo các chiến binh người Thượng kể lại, Trung úy Mỹ Doris đã tử trận vì pháo của quân Bắc Việt dội vào quả đồi này trong trận chiến tàn bạo năm 1969; người Mỹ đã đặt tên cho quả đồi máu là Doris. Tác giả bài thơ được trực thăng UH-1B thả xuống quả đồi máu làm trưởng đồn một thời gian. Kẻ thù của tôi là muỗi rừng, con vắt và bệnh ngã nước vàng da sốt rét rừng cấp tính.

 

 

(2) Lương Châu từ

Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi,
Dục ẩm tỳ bà mã thượng thôi.
Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu,
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi.

(Vương Hàn)

Dịch nghĩa

Rượu bồ đào rót trong chén ngọc dạ quang,
Đang muốn uống lại có thêm tiếng đàn tỳ bà trên ngựa thôi thúc.
Dù hôm nay say khướt, ở sa trường anh chớ cười,
Xưa nay chinh chiến mấy ai trở về đâu.

(Bản dịch tiếng Anh của nhà báo Phan Tấn Hải)

* Treillis Jacket, áo trận ngự hàn của lính ở mặt trận cao nguyên trung phần VN.

* Những chữ in nghiêng là địa danh dấu giầy binh lửa tác giả ở Vùng II chiến thuật.

* Dak’nong, tên một con suối trong vắt đẹp mỹ miều, vắt ngang thị trấn Gia Nghĩa tỉnh Quảng Đức, nơi có căn nhà chòi của tác giả gác súng vào những đêm “hưu chiến”. nhà chòi cách biên giới Miên khoảng 30km.

 

Thư Tình Viết Từ Chiến Trường

ngày … tháng … năm …

 

Em yêu dấu, quân ta đang hành quân ở vùng biên giới, lùng sục kho tàng vũ khí, truy tìm dấu vết con đường huyết mạch của địch quân chuyển tải vũ khí quân lương ... Chợt, cái mũi của anh ngửi thấy mùi khói.

 

Hơi ngạc nhiên, anh cẩn thận dò từng bước đến gần. Một làn khói nhỏ đang lơ lửng dưới lùm cây rậm rạp. Địch có thể gài quả lựu đạn dưới đám khói. Ồ, hóa ra một cái bếp lửa nhỏ, dường như bị dập tắt vội vàng. Bọn chúng đã biết bọn anh tới. Chúng tháo chạy để lại cái nồi nhỏ xíu đang nấu giở mấy củ khoai lang. Mùi khoai lang cháy thơm nồng đánh thức cái bao tử của anh vốn ưa đòi.

 

Ngả lưng bên gốc cây khá lớn, anh lại ngửi thấy mùi thơm khang khác, loáng thoáng từ gió núi thổi về. Dứt khoát không phải mùi khoai lang cháy. Tò mò anh rảo bước tìm. Cách đó không xa, gió rung rinh những cành hoa vàng rực rỡ dưới ánh nắng. Trời ơi, em biết không, một gốc mai khá lớn đang nở rực. Những đóa hoa vàng báo hiệu cho người lính rừng biết Tết sắp đến hay mùa xuân đã về. Không ngờ giữa mật khu VC lại mọc lên gốc mai vàng thơm ngát cả một góc trời. Loại cây mai vàng thơm rất hiếm. Em nhớ không, ngay cả những ngày Tết, ở nhà mình cũng khó mà tìm mua được cây mai vàng thơm.

 

Bố trí quân xong, mí mắt anh trĩu xuống. Suốt đêm qua chuẩn bị hành quân anh không ngủ. Thật ra, đôi mắt nửa ngủ nửa thức. Chiến trường đã dậy cho anh đôi mắt thao láo, lỗ tai thính, cái mũi thính. Cái mũi đã ngửi thấy mùi khoai cháy, mùi hoa mai, mùi nguy hiểm phía trước và hai tai lúc nào cũng vểnh lên nghe kẻ thù rình rập gần ta.

 

Có tiếng chim hót bên ghềnh thác, nó gọi bạn tình mau về. Hay nó báo động? Anh không biết, nhưng cảnh giác tối đa. Ở chiến trường, sơ sẩy một chút là chết cả nút. Anh chưa muốn chết. Các chiến hữu của anh cũng chưa muốn chết. Tụi bộ đội bên kia cũng chưa muốn chết. Chúng rất giỏi dấu mặt. Nhưng bọn anh đang có nhiệm vụ truy lùng bọn lính cùng huyết thống để tiêu diệt, và để bảo vệ một chế độ mà anh đang đứng dưới lá cờ vàng bên này sông. Tất nhiên, bên kia sông, bọn lính xứ Bắc cũng đang đứng dưới lá cờ đỏ.

 

Bọn nó chém vè khi biết bọn anh đang tới. Nếu có dịp gặp nhau vào giờ hưu chiến, anh sẽ nói: “mày với tao sinh ra cùng lứa thế hệ, đều là máu xương Việt Nam, cùng nếm mùi tử địa chiến tranh, chỉ khác nhau cái đầu, nếu mày chết, đồng chí của mày sẽ chôn mày và lá cờ trong óc mày xuống đất; nếu tao chết, đồng đội của tao sẽ chôn tao và lá cờ trong tim tao xuống đất. Hết.”

 

Anh cảm ơn đất trời chuyển xuân. Tạm biệt mùa đông. Tụi anh đã trải qua những ngày đêm rét buốt thấu xương, mưa phùn thối đất, gió bấc lùa vào chân tóc, môi tím ngắt. Co ro như loài chim trốn tuyết dưới căn hầm dã chiến nghe gió rít mưa gào. Ôi, mùa đông của lính, mùa đông thở ra khói mùa đông.

 

Bọn anh đâu lưng vào nhau chờ những trận pháo kích bất tận. Quân ta cũng phản pháo liên tục, nhưng bọn chúng ỷ vào trận địa pháo làm mưa làm gió. Không hiểu pháo cả trăm ly của chúng ở đâu mà lắm thế. Bọn anh chết nhiều vì pháo. Bọn nó thì chết như rạ vì bom trải thảm.

 

Đùng! Một quả pháo rơi trúng miệng hầm. Chuyện nhỏ! Tiếng nổ của thằng này là loại sơn pháo 82 ly, nó là con chuột nhắt chẳng nhằm nhò gì vói cái lô cốt vững chãi của anh. Tụi anh chỉ ngán loại pháo 130 ly, nó cắm đầu cắm đít xoáy xuống đất cả mét mới nổ.

 

Em yêu dấu, đừng lo sợ cho đôi má bớt hồng, cho mái tóc nhuộm sương. Anh muốn Em lúc nào cũng đẹp và hồn nhiên. Cha Trời Mẹ Đất đã dọn sẵn cõi thiên tiên để khi Ta về thư thái như chuyện cổ tích Âu Cơ trên đỉnh lễ nhạc Hồng Lĩnh.

 

Tạm ngưng viết cho em vì tiếng rè rè của máy truyền tin PRC-25 ra ám hiệu di chuyển ngay: tọa độ X!

 

Chấm bút đỏ trên bản đồ hành quân. Anh giật mình. Tọa độ X là tọa độ chết. Vì sao cấp trên lại điều toán quân của anh vào chỗ tử địa? Thí quân để dọ dẫm lực lượng bí mật của chúng lộ tung tích? Viên sĩ quan phụ tá chạy đến báo cáo quân số đã sẵn sàng, hỏi: . – Ông thầy, có đúng là chúng ta phải di chuyển vào X? – Đúng. – toi mạng cả đám ông thầy ơi. – Kỷ luật quân đội ra lệnh thi hành trước, khiếu nại sau. Nghe rõ chưa? – Rõ.

 

Anh bỗng thèm điếu Craven A loại 10 điếu. Cái Zippo nằm im trong túi Jacket. Hôn em. Stop. 

 

Lý Kiến Trúc, mùa đông biên giới Việt-Miên 1973

 

 

Sính Lễ Cầu Hôn

 

1

 

Em hằng biết

Mười ngàn dặm đường bay không đủ ghi cột mốc tiếng sét ái tình

Một lần trên con thuyền tròng trành mùa biển động sóng vỗ đất quê hương

Bàn tay em êm êm âm ấm lạ thường

Truyền vào thân thể tôi như luồng điện

Hốt hoảng

Lửa tình thiêu đốt thuyền cô đơn chở bến muộn hoàng hoa.

 

2

 

Em. Trả lại tôi con tim dậy sóng 

Tôi không thể không nhớ em đêm nay

Mảnh lụa hồng quyền quý

Phân vân giữa dòng chảy cuồng lưu

Những ngày qua sao lòng chưa nguôi sân hận

Vì sao?

Vì tình ta trăm mối rẽ ngổn ngang

Vì tim ta còn nhức nhối mũi kim đâm

Đường tình sử hai chiều nhiều xung đột

Những vai hề còn múa rối sân khấu đen.       

 

3

 

Tôi không thể không nhớ em đêm nay. Đêm sương mù ngủ muộn

Tôi kiên nhẫn dõi bước chân em. Cánh bướm thần tiên từ khu vườn lạ 

Không kềm được lòng rộn rã. Tôi ngỏ lời cầu xin trong im lặng

Nhưng. Những ngày qua đôi chân tôi bắt đầu mỏi mệt

Không phải vì quang gánh trên vai mà vì trái tim nặng trĩu

Mơ hão huyền một con tàu đang mê mải trùng dương 

Em căng buồm vượt cửa biển lướt sóng ra khơi

Sương khói đã bao vây phong kín

Đi tìm em dưới cơn mưa chiều. Bãi vắng

Sóng già nua gọi gió bạc đầu tôi.

 

4

 

Tôi không thể không mơ em đêm nay

Đêm diệu vợi khôn cùng

Giá có lần được hôn em đắm đuối

Trên khoang thuyền bến muộn hoàng hoa

Bõ những lần tay chạm tay mắt ướt

Ôi … những ngày không gặp em. Tôi chỉ còn bão tố

 

Tôi, người tù binh bị bắt ở mặt trận ái tình

Thua kiệt liệt

Thua không còn manh giáp

Bất tỉnh dưới ngọn giáo chia tay một chiều mưa tầm tã  

Ôi … những ngày không gặp em. Ai soi thấu tâm hồn tôi.

 

5

 

Em yêu dấu

Ta không thể không nhìn thấy sự thật

Em thừa biết lịch sử

Ta tin. Sẽ có ngày sử hồn tái lập lại

Dù mưu mô tàn nhẫn cắt chia đôi

Những số phận rơi vào tình ngang trái

Ta tin. Sẽ có ngày niềm hy vọng xanh rêu 

Những đợt sóng thần gào lên đòi mở cửa

Những tảng băng tan rã lời tuyên truyền gian xảo 

Dưới ánh sáng mặt trời ánh hào quang sẽ ‘giải phóng’ quê ta.

 

6

 

Qua rất nhanh một nghìn năm cổ tích

Trên khoang thuyền chở bến muộn hoàng hoa

Mâm cỗ thơ tình dâng lên em làm sính lễ cầu hôn.

 

Lý Kiến Trúc